تفکرِ خلاق واسه رسیدن به ایده های جدید و راه حلای تازه، از رموز موفقیت در هر کسب و کاریه. یکی از تکنیکای مفید و کاربردی واسه رسیدن به تفکر خلاق، تکنیک اسکمپره که در اون، سوالای متفاوتی از خود می پرسیم و از زوایای مختلفی، مسئله مورد نظر رو بررسی می کنیم تا در آخر، به ایده های تازه ای برسیم. این سوالا موجب می شن که به شکل دیگری در مورد مسئله ای که با اون روبرو هستیم فکر کنیم و در آخر، به راه حلایی نوآورانه برسیم. در مقاله پیش رو، به توضیح تکنیک اسکمپر و سوالای مورد استفاده در اون می پردازیم.

 

تفکر خلاق و حل مسئله، اجزای اساسی مراحل طراحی واسه تبدیل ایدها به نوآوری و شکستنِ مشکلات موجود بر سر راه خلاقیت هستن. یکی از روشای موفقِ استفاده شده در تفکر خلاق، تکنیک اسکمپر (SCAMPER) است. با وجود تکنیکای مختلفِ موجود واسه تفکر خلاق و حل مسئله، مثلِ طوفانِ فکریِ برعکس (reversed brainstorming)، مدل تفکر هورسون (Hurson’s thinking model)، شش کلاه تفکر انتقادی (six hats of critical thinking) و بازیِ جدیِ لِگو (Lego Serious Play)، تکنیک اسکمپر یکی از آسونترین و کوتاه ترین روش ها به حساب میره. تکنیک اسکمپر، تنها بر این ایده استواره که هر چیزی که تازه مثل اینکه، نسخه اصلاح شده ای از چیزای قدیمی موجود در دور ماست یا به گفته آمبروز بیِرس (Ambrose Bierce): «هیچی تازه ای در دنیا وجود نداره، فقط چیزای قدیمی خیلی زیادی وجود دارن که هنوز اونا رو نمی شناسیم».

تکنیک اسکمپر، اولین بار به وسیله باب اِبِرلی (Bob Eberle) و واسه پاسخگویی به سؤالاتی هدفمند معرفی شد که به حل مشکلات کمک می کنن یا در طول جلسات طوفان فکری، خلاقیت رو شعله ور می کنن. واژه اسکمپر (SCAMPER)، سرنامِ هفت تکنیکه : (Substitute) جانشین کردن، (Combine) ترکیب کردن، (Adapt) موافق کردن، تغییر دادن (put to another use)، (Modify) اجرا واسه کاربردهای دیگر، (Eliminate) حذف کردن و (Reverse) برعکس کردن. این واژهای کلیدی، سوالای لازمِ مطرح شده در طول جلسات تفکر خلاق رو میگن.



تکنیک اسکمپر چه جوری کار می کنه؟

در طول نیاز به تفکر خلاق (چه به تنهایی و چه در یک گروه)، متمرکز کردن ذهن، به صورتی که بتونه در یک جریان خاص فکر کنه، به پیدایش ایده های نوآورانه ای کمک می کنه که رسیدن به اونا با استفاده از جریان عادی تفکر، ممکن نیس. هدف از تکنیک اسکمپر، فراهم کردن ۷ راه و روش فکری متفاوت، واسه یافتنِ ایدها و راه حلای نوآورانهه.

باید پیش از شروع طوفان فکری با استفاده از تکنیک اسکمپر، ۲ معنی اصلی رو تو ذهن داشته باشیم؛ البته هنوز هیچ جریان ترتیبی و پشت سر هم ای وجود نداره که در حرکت از هر یک از ۷ تکنیک تفکر، اونو دنبال کنیم. اول اینکه، آسون کردن کنندهای اسکمپر بر خلافِ روش راه حل خلاقِ دیزنی (Disney’s creative strategy method)، می تونن بین تکنیکای مختلف جابه جا شن، بی اونکه به جریان خاصی محدود شده باشن. دوم اینکه، اصل رابطه اجباری (force fitting) باید در طول جلسات تفکر، موافق شه. مثلا، باید هر پاسخی به تکنیک اسکمپر پذیرفته شه، هر چقدر هم که غیرمنطقی باشه. ۷ تکنیک اسکمپر، شامل موارد زیره:

مطلب مرتبط :   اسپاتیفای چیست و چگونه کار می‌کند؟

جانشین کردن

تکنیک جایگزینی، بر بخشایی در محصول، خدمات یا راه حل تمرکز داره که میشه اونو با دیگری جانشین کرد. در طول این قسمت از بحث، شرکت کنندگان در جلسه روی تصمیم گیری واسه جانشین کردن بخشی از فرآیند با بخش دیگر، تمرکز می کنن. سوالای مطرح شده در طول این قسمت، عبارتند از:

  • کدوم بخش از مراحل رو میشه جانشین کرد بی اونکه بر کل پروژه اثر بزاره؟
  • کی یا چه چیزی رو میشه جانشین کرد بی اونکه بر مراحل اثر بزاره ؟
  • کدوم بخش از مراحل رو میشه با گزینه های بهتری جانشین کرد؟
  • میشه زمان یا جای پروژه رو جانشین کرد؟
  • اگه بخشی از پروژه رو با بخش دیگری جانشین کنیم، چه رخ میده؟
  • این محصول رو در چه جای دیگری میشه فروخت؟
  • می تونیم از جانشین دیگری به جای X استفاده کنیم؟
  • می تونیم دستگاه موجود رو با دستگاه بهتری جانشین کنیم؟
  • می تونیم مراحل موجود رو با مراحل مشابهی جانشین کنیم؟

هدف ما در تکنیک جایگزینی، ارائه راه حلای جایگزینی واسه تصمیم گیرندگانه تا بتونن به خاطر رسیدن به اقدام پایانی، راه حلای متفاوت رو آزمایش کنه.



ترکیب کردن

هدف ما در تکنیک ترکیب کردن، بررسی کردن امکان ترکیبِ دو ایده، دو مرحله مراحل یا دو محصول، در یک خروجیِ کارآمدتره. در بعضی موارد، ترکیب کردن ۲ ایده ی نوآورانه می تونه باعث رسیدن به یک محصول یا فناوری جدید شه که منتهی به تقویت بازار می شه. مثلا، ترکیب کردن فناوری تلفن با دوربین دیجیتال، موجب تولید یک محصول انقلابی جدید در صنعت ارتباطاتِ راه دور شد. در بحث در مورد تکنیک ترکیب کردن، می تونیم سوالای زیر رو مطرح کنیم:

  • می تونیم دو مرحله از مراحل رو با هم ترکیب کنیم؟
  • می تونیم دو مراحل رو به طور هم زمان به کار بگیریم؟
  • شرکت ما می تونه منابع خود رو با شریک دیگری در بازار ترکیب کنه؟
  • می تونیم دو یا چند جزء رو با همدیگه ترکیب کنیم؟
  • می تونیم فناوریای X و Y رو با هم ترکیب کنیم؟

موافق کردن

موافق کردن، به مبحثی در طوفان فکری اشاره داره که هدف از اون، اصلاح کردن یا بهبود دادنِ اجناس یا خدمات، واسه رسیدن به خروجی بهتریه. این اصلاح، از ایجادِ تغییرات کوچیک تا تغییراتی اساسی در کل پروژه، متغیره. موافق کردن، یکی از تکنیکای موثر واسه حل مشکلات از راه بهبود دادنِ سیستم موجوده. می تونیم سوالای زیر رو در جلسه ی طوفان فکریِ تکنیک موافق کردن، مطرح کنیم:

  • چه چیزایی رو باید تغییر دهیم تا به نتایج بهتری برسیم؟
  • چیکار دیگری رو میشه در این وظیفه ی خاص انجام داد؟
  • چیجوری می تونیم مراحل موجود رو بهبود دهیم؟
  • چیجوری می تونیم محصول موجود رو اصلاح کنیم؟
  • چیجوری می تونیم این مراحل رو انعطاف پذیرتر کنیم؟

تغییر دادن، کوچیک یا بزرگ کردن مراحل

تکنیک تغییر دادن، به تغییر مراحل به صورتی اشاره داره که تواناییای نوآورانه ی بیشتری رو آزاد کنه یا مشکلات موجود رو حل می کنه. این تغییر، چیزی بیشتر از اصلاحِ صِرفه چون بر کل مراحل تمرکز داره. مثلا، در این تکنیک میشه کاهشِ مراحل پروژه یا تغییر نگاه ما در مورد چگونگیِ نگاه به مشکلات رو هدف قرار داد. سوالای مطرح شده این مراحل عبارتند از:

مطلب مرتبط :   استفاده از تبلیغات مقایسه ای و اهمیت آن در کسب‌وکارها

  • چه جوری تغییر مراحل می تونه موجب بهبود نتایج شه؟
  • اگه مشتریانمان دوبرابر شن، چه رخ میده؟
  • اگه بازار متفاوت بود، این مراحل چه شکلی داشت؟
  • می تونیم مراحل رو طوری تغییر دهیم که کارایی بیشتری داشته باشه؟
  • اگه محصول، دو برابرِ اندازه فعلی باشه، چه میشه؟

اجرا واسه کاربردهای دیگر

در این تکنیک، به این مسئله می پردازیم که چیجوری می تونیم محصول یا مراحل فعلی رو واسه هدف دیگری به کار ببریم یا چیجوری می تونیم از محصولِ فعلی واسه حل کردن مشکلات استفاده کنیم. مثلا، می تونیم از این تکنیک واسه فهمیدن این مسئله استفاده کنیم که چیجوری میشه از محصول موجود، واسه بخش دیگرِ بازار (market segment) یا نوع کاربر دیگری استفاده کرد. سوالای مطرح شده در این تکنیک، شامل موارد زیره:

  • کدامیک از بخشای دیگر شرکت، می تونن از این محصول استفاده کنن؟
  • این محصول در صورتِ استفاده در جای دیگر، چه فایدهایی داره؟
  • اگه بخش دیگری از بازار رو واسه محصول فعلی هدف بذاریم، چه رخ میده؟
  • می تونیم مرحله خاصی رو به مراحل اضافه کنیم تا جانشین مرحله دیگری شه؟
  • چه راه های دیگری واسه استفاده از این محصول هست؟
  • می تونیم ضایعات تولید شده رو واسه استفاده ی دیگری، بازیافت کنیم؟



حذف کردن یا توضیح دادن

همونجوریکه از نام اون پیداست، هدف از این تکنیک، شناسایی بخشایی از فراینده که میشه واسه بهبود مراحل، محصول یا خدمات، اونا رو حذف نمود. این تکنیک، به بررسی بخشای غیرضروریِ پروژه هم کمک می کنه. سوالای مربوط به این قسمت، عبارتند از:

  • اگه این بخش رو حذف کنیم، چه رخ میده؟
  • چه جوری می تونیم بی وجود بخش خاصی از پروژه، به همون خروجیا برسیم؟
  • به این بخش خاص، نیاز داریم؟
  • اگه مجبور باشیم با نصف منابع کار کنیم، چه می کنیم؟

در بعضی شرایط، منابع یا مراحل غیر لازمِ موجود در مراحل، بار اضافه ای رو در رسیدن به نوآوری و خلاقیت، بر پروژه مجبور می کنن. حذف کردن این منابع، موجب افزایش توانایی واسه رسیدن به نوآوری شده و موجبِ تخصیصِ منابع بیشتری واسه خلاقیت در درون سازمان می شه.

برعکس کردن

هدف از تکنیک برعکس کردن یا بازآرایی، بررسی پتانسیل ابتکاری در زمانِ تغییر ترتیب مراحلِ مراحل در خط تولیده. برعکس کردن مراحل یا بخشی از اون، می تونه به حل مشکلات یا تولید خروجی خلاقانه تر کمک کنه. سوالای مطرح شده در این بخش، عبارتند از:

  • اگه مراحل رو برعکس کنیم، چه رخ میده؟
  • چیجوری می تونیم واسه رسیدن به خروجی بهتر، ترتیب وضعیت موجود رو تغییر دهیم؟
  • اگه ترتیب وضعیت موجود رو وارونه کنیم، چه رخ میده؟
  • می تونیم عناصر رو با هم عوض کنیم؟

نتیجه گیری

تکنیک اسکمپر، یکی از آسون ترین و کوتاه ترین روش ها واسه رسیدن به تفکر خلاق و حل مسئله که در اون از چند تکنیک یا انواع سوالا استفاده می شه : جانشین کردن، ترکیب کردن، موافق کردن، تغییر دادن، اجرا واسه کاربردهای دیگر، حذف کردن و برعکس کردن. با استفاده از این تکنیکا میشه از ۷ دیدگاه متفاوت، به جستجو در مشکلات پرداخت. این تکنیکِ کل نگر کمک می کنه تا بهترین تصمیمی رو بگیریم که منجربه نوآوری و خلاقیت می شه.

برگرفته از: designorate.com


دسته بندی : Uncategorized

دیدگاهتان را بنویسید