تاریخچه آموزش عالی

آموزش عالی در فرهنگ و تمدن پویای ایرانی و اسلامی از قدمت و غنای شایسته­ای برخوردار بوده است. با آغاز عصر رنسانس و پیشرفت­های علمی و صنعتی در کشورهای غربی، در کشور ایران نیز عناصری از آموزش عالی مبتنی بر الگوی اروپای غربی ایجاد گردید. نخستین بار امیر­کبیر علاوه بر اعزام دانشجو به خارج، با تأسیس دار­الفنون در 1228 هجری شمسی، از اساتید خارجی جهت تدریس در دانشکده­های تخصصی فنی دار­الفنون دعوت به­عمل آورد. در همان اثنا دانشگاه تهران طی سال 1313، دانشگاه تهران به­عنوان مرکز ثقل آموزش عالی ایران شناخته شد.

آموزش عالی به سبک کنونی دارای قدمتی هشتصد ساله در جهان است. اگر­چه رشد آموزش عالی طی این مدت تدریجی بوده اما در 50 سال اخیر به­ویژه پس از سال 1960 که اهمیت اساسی سرمایه­گذاری در نیروی انسانی به­عنوان مؤثر­ترین عامل در توسعه اقتصادی توسط بانک جهانی پذیرفته شده، این رشد سیری فزاینده داشته است(دایره المعارف آموزش عالی،1383).

نظام آموزش عالی کشور دارای شاخه­های متعددی است که هر کدام در عین مشابهت­های فراوان دارای ساز­و­کارهای متنوعی می­باشد. این شاخه­های متفاوت به­متقضیات زمان برای رسیدن یا سرعت بخشیدن به اهداف مشخصی تأسیس شده است.

با تأسیس وزارت علوم و آموزش عالی در بهمن 1346 و تشکیل شورای مرکزی آموزش در سال 1348، نخستین گام در جهت تمرکز، تجدید سازمان و اعمال نظارت مرکزی بر دانشگاه­ها و مؤسسات آموزش عالی کشور برداشته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اردیبهشت 1359 لایحه قانونی تشکیل شورای عالی فرهنگ و آموزش عالی به تصویب شورای انقلاب رسیده و به­دنبال آن به­منظور ایجاد تحولی اساسی در دانشگاه­ها، به­درخواست دانشجویان مسلمان و انقلابی ستادی با عنوان ستاد انقلاب فرهنگی با فرمان حضرت امام خمینی(ره) تشکیل شد. گفتنی است که ستاد مذکور عهده­دار بزرگترین نقش در حوزه سیاست­گذاری فرهنگی و آموزشی کشور گردید. در سال 1379، وزارت فرهنگ و آموزش عالی به­منظور انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاست­گذاری نظام علمی کشور به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تغییر نام داده و وظایف برنامه­ریزی، حمایت و پشتیبانی، ارزیابی و نظارت، بررسی و تدوین سیاست­ها و اولویت­های راهبردی در حوزه­های تحقیقات و فناوری نیز به وظایف آن افزوده گردید. یکی از مهم­ترین نقاط قوت آموزش عالی در این مدت رشد تحصیلات تکمیلی بوده که با توجه به اهمیت مضاعف آن نسبت به بقیه دوره­ها از پیشرفت چشم­گیرتری برخوردار بوده است(قاسمی راد، 1390).

مطلب مرتبط :   مفهوم اهمال کاری از منظر روانشناختی

مطالعه اسناد مربوط به تاریخ آموزش وپرورش ایران موید این امر است که دانشگاه جندی شاپور در قرن سوم میلادی به دستور اردشیر بابکان بنیان گذاری شد و طی چندین قرن، مرکز دانش جهانی محسوب می شد و طب داروسازی و دامپزشکی و فلسفه، هیئت و نجوم، ریاضیات، حکمت، منطق، الهیات و…. درآن تدریس می شد و دانشکده طب و نجوم آن در بسط و تحکیم این علوم به کشفیات و پیشرفت­های فوق العاده بزرگی نایل شد (راهنمای آموزش عالی در ایران، 1380).

این دانشگاه با دیگر دانشگاه­های علمی جهان آن روز مانند دانشگاه آتن و هند، ارتباط و حالت مبادله علمی داشت. بیشترین توجه استادان این دانشگاه به دانش پزشکی بود تا فلسفه و ریاضیات. آن گونه که اصول پزشکی این دانشگاه و روش های پزشکی آن، نیز جنبه علمی و نیز از لحاظ نظری بر پزشکی یونانی و هندی برتری داشت. علت اصلی این برتری، تحقیقی و تلفیقی بودن علم به ویژه پزشکی در آنجا بود که از محاسن همه پزشکی ها بهره می گرفتند. به نظر می رسد در جندی شاپور کنگره های پزشکی نیز برای ارایه نظریات جدید و روش های نوین دانش پزشکی تشکیل می شده است (ضمیری،1384).

2-2 تحولات آموزش عالی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی:

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تغییر و تحولات گسترده ای در نظام آموزش عالی ایران صورت گرفت که تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی و سپس شورای عالی انقلاب فرهنگی به منظور گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در شئون جامعه و تقویت انقلاب فرهنگی و اعتلای فرهنگ عمومی، تحول دانشگاه­ها و مدارس و مانند آن، از جمله آنها بود. در 1357 شمسی، با ادغام ” وزارت علوم و آموزش عالی” و “وزارت فرهنگ و آموزش عالی” شکل گرفت. در سال 1361 شمسی، به دنبال تقاضای روزافزون اجتماعی برای ورود به آموزش عالی که پس از انقلاب متوقف شده بود، بار دیگر با تاسیس “دانشگاه آزاد اسلامی” به طور رسمی آغاز گردید. در پی آن، در سال 1361 شمسی موسسات آموزش عالی غیر دولتی غیرانتفاعی به این مجموعه افزوده شدند. همچنین آموزش عالی از راه دور یا نیمه حضوری که طی دهه اول انقلاب تعطیل شده بود، دوباره از سال 1365 شمسی با تاسیس دانشگاه پیام نور به طور رسمی احیا شد. از دیگر تحولات عمده آموزش عالی در سال های پس از انقلاب اسلامی، تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1364 شمسی بود که با تشکیل این وزارتخانه کلیه اختیارات، وظایف و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در زمینه آموزش پزشکی به وزارتخانه جدید سپرده شد. سرانجام در سال 1379 به منظور انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی و تحقیقاتی کشور، با افزوده شدن “وظایف برنامه ریزی، حمایت و پشتیبانی، ارزیابی و نظارت، بررسی و تدوین سیاستها و اولویتهای راهبردی در حوزه های تحقیقات و فناوری” به وظایف وزارت فرهنگ وآموزش عالی، نام این وزارتخانه به “وزارت علوم، تحقیقات و فناوری” تغییر یافت(دایره المعارف آموزش عالی، 1383).

مطلب مرتبط :   گامهایی که در واکنشهای استرسی وجود دارد
دسته بندی : لوکس ترین ها