.  سازگاری اجتماعی دانش­آموزان در مدرسه

مجموعه واکنش­هایی که توسط آن، یک دانش­آموز ساختار و رفتار خود را برای پاسخی موزون به شرایط جدید (مدر سه) و به فعالیت­هایی که آن محیط، از دانش­آموزان خواهد خواست، تغییر دهد، سازگاری اجتماعی دانش­آموز نامیده می­شود. بنابراین هر عامل یا عواملی که این پاسخگویی را در این محیط دچار مشکل کند، زمینه­ای برای ناسازگاری او در این محیط  فراهم خواهد ساخت. به این ترتیب ضوابط سازگاری مدرسه­ای دانش­آموز باید در این محیط و فعالیت­های مطرح در آن جستجو گردد. دانش­آموزی که بتواند به این ضوابط(اجرای برنامه­ای مشخص، قبول قواعد انضباطی خاص، رعایت قاعده­بندی مطرح  در روابط انسانی درون مدرسه­ای و…) پاسخ مثبت دهد« طبیعی» و سازگار قلمداد خواهد شد(یمینی دوزی سرخابی، 1371).

در زمینه سازگاری اجتماعی دانش­ آموزان در مدرسه، صاحبنظران معتقدند که دانش آموزان دچار مشکلات  رفتاری، بایستی یک و یا تمامی صفات زیر را شدیداً و به مدت طولانی داشته باشند:

  1. ناتوانی در ایجاد و یا حفظ روابط رضایت­بخش بین شخص با همکلاسی­ها و معلمان.
  2. ناتوانی در یادگیری که در اثر عوامل حسی و یا جسمی ایجاد نشده باشد.
  3. انواع رفتارها و احساسات نامناسب در شرایط معمولی.
  4. حالت مشخص غمگینی و افسردگی( فتح­الدین، نوابی نژاد).

یمینی دوزی سرخابی، ناسازگاری دانش آموز در مدرسه را درموارد زیر مشاهده کرده است:

  • ناتوانی دانش­آموز در موفقیت تحصیلی در زمان قانونی.
  • ناتوانی دانش­آموز در موفقیت در یک یا همه فعالیت­های یادگیری اولیه شامل خواندن، نوشتن و حساب کردن.
  • ناتوانی دانش­آموز در پذیرش هنجارهای سازمانی مدرسه.
  • ناتوانی دانش­آموز در پاسخگوی به انتظارت ارتباط یافته مدرسه – خانواده، (یمنی دوزی، 1371).

4-2. ورزش

یکی از فراگیر ترین نهادهای موجود در جوامع کنونی«نهاد ورزش» است  که در تمام سطوح جامعه، از نهادهای اجتماعی گرفته وتا تک تک افراد جامعه نفوذ کرده است. فواید ورزش برای قلب و عروق و داشتن حافظه‌ای قوی برکسی پوشیده نیست. بطور مثال  ورزش جریان خون را در کل بدن افزایش می‌دهد و بالطبع جریان خون در مغز نیز افزایش می‌یابد. به نظر می‌رسد افزایش جریان خون در مغز فرایند از دست رفتن بافت سلولی مغز را که در حدود 40 سالگی شروع می‌شود کند می‌کند. (تهیه و ترجمه :گروه سلامت سیمرغ ـ دکتر حانیه ترکمان)

فراگیری ورزش در جوامع مدرن، برحسب ویژگی هایی چون سطح  پوشش خبری ، هزینه های مالی، تعداد ورزشکار وتماشاچی، فیلم ها وکتابهای ورزشی ، تعداد ساعاتی که صرف ورزش می شود، میزان فروش وسایل ورزشی و مدت زمانی که علاقمندان به ورزش، به گفتگو درباره آن می پردازند، سنجیده می شود .  به طور خلاصه، نهاد ورزش با بسیاری از جنبه های رفتار اجتماعی انسان و نهادهای اجتماعی جامعه، درارتباط می باشد. از این رو بهتر است، ورزش از دیدگاه اجتماعی مورد مطالعه وبررسی قرارگیرد. (اشنایدر1989)  با این حال  اگر از مردم خواسته شود که چند ورزش رانام ببرند، اغلب به ورزش هایی چون فوتبال،  بستکبال،  بیس بال،  گلف، ژیمناستیک و …  اشاره خواهند کرد و فعالیتهایی مانند گردش ، ماهیگیری و حتی پیاده روی را  ورزش محسوب نخواهند کرد. درحالیکه ورزش دامنه وسیعی از فعالیتها راشامل می شود، حتی آنهایی که اخیراً به آنهااشاره شد. ارائه تعریفی واضح از ورزش، می تواند به فهم آن کمک کند. ورزش از نظر لفظی و لغوی، اسم مصدر  فعل «ورزیدن» است  که به معنی کارکردن، کوشیدن، انجام دادن، و  ریاضت کشیدن می باشد(دهخدا 1339) .  دررابطه با تعاریف مفهومی ورزش، تعاریف متعددی ارائه شده است از جمله:  ورزش عبارت است از مجموعه فعالیتها وحرکاتی که طبق ضوابط ومقررات خاصی انجام شود و بیشتر حالت  قهرمانی واختصاصی داشته باشد(یزدان پناه، 1371).   اشنایدر واشپریتزر(1989)،  ورزش را به عنوان فعالیتی تعریف کرده اند که دارای ملاکهای زیر باشد:

الف) رقابت

مطلب مرتبط :   اصول چهارده گانه فوردایس در خصوص شادکامی

ب) جنبش یا حرکت جسمانی

ج) قوانین و مقررات ویژه

هر چند بسیاری از فعالیتها دارای این ملاکها می باشند، اما دراینجا به مشکلی برمی خوریم و آن اینکه، به عنوان مثال ،شطرنج، قوانین پیچیده ای دارد و می تواند به شدت رقابتی هم باشد،  اما فعالیت جسمانی کافی ندارد. این درحالی است که بعد جسمانی فعالیت، بیشترین ارتباط را با ورزش پیدا می کند.  همچنین درتعریفی دیگر، ورزش به عنوان یک فعالیت رقابتی که مستلزم مهارت ونیرو است  و قوانین ومقررات ویژه ای برآن حاکمند تعریف شده است(اشنایدر، 1989). این تعریف هم، نمی تواند تعریف کاملاً دقیقی از ورزش باشد، زیرا ممکن است توافق کاملی دررابطه بادرجه یا سطح رقابت میزان نیروی جسمانی ودرجه رسمی بودن قوانین  وجود داشته باشد.  همان طور که مشاهده می شود هریک از تعاریف فوق، روی دو یا چند خصوصیت از ویژگی های ورزش تاکیدکرده اند. بنابراین هیچ یک از آنها نمی تواند تعریف کاملی از ورزش باشد. برای رفع این مشکل ودستیابی به تعریف روشنی از ورزش، دراینجا به ویژگی های ورزش که مورد اعتقاد همگان است، اشاره خواهد شد. ویژگی های ورزش عبارتند از:

  • تشکیلات یاساختار:

تقریبا” کلیه ورزشها دارای عکس العملهای مکتوب یا غیر مکتوب هستند. حتی ورزشهای غیر رسمی هم، قوانین خاصی دارند و به مکانها و زمانهای خاصی محدود میشوند. اما بیشتر ورزشهای رسمی، دارای تشکیلات سازمان یافته و قوانین و مقررات ویژه ای میباشند. این تشکیلات می تواند شامل اندازه و شکل سازماندهی ،تصمیم گیری ارتباطات،کارآمدی،اثربخشی و … باشد (مک فرسون،کرتیس و لوی . 1989).

2- هدفمند بودن :

هرگونه ورزشی دارای یکسری ملاکهای پیشرفت و رفتارهای هدفمند است .  این امر در مربیان ،ورزشکاران و تماشاچیان و در رابطه با توانایی،صلاحیت ،تلاش،مهارت و عملکرد آنها ،مشاهده می شود. گرچه ممکن است ورزشکاران و یا  تیمهای ورزشی  دارای اهداف متفاوتی بوده و هر یک  استانداردهای خاص خودشان را داشته باشند، اما هر موقعیت ورزشی  معمولا” ملاکهایی را برای ارزیای موفقیت یا شکست در اختیار دارد (همان منبع ).

3- رقابت   :

رقابت نیز دراکثر ورزشها مشاهده می شود و بیشترورزشکاران ،تیمهای ورزشی و حتی تماشاگران در گیر آن هستند . رقابت به یکی از سه شکل زیر صورت می گیرد :

3-1-  رقابت مستقیم    : این نوع رقابت در مواقعی که دو تیم یا دو نفر روبروی هم قرار می گیرند،صورت می گیرد.اکثر ورزشهای گروهی دارای این رقابت می باشند .

3-2- رقابت موازی  : در مواردی که ورزشکاران ، بطور غیر مستقیم و جداگانه  با یکدیگر به رقابت می پردازند ، رقابت از نوع موازی می باشد، شنا و گلف، نمونه ای از این رقابت هستند .

3-3 -رقابت بر مبنای یک معیار  : در ورزشهایی مانند تیراندازی ، اتومبیلرانی، ژیمناستیک  این نوع رقابت مشاهده می شود .  گرچه این سه شکل از رقابت، همیشه منحصر به فرد ورزشهای خاص نیست،  اما نشان می دهد که  هر ورزشی بر مبنای مسابقه است (همان منبع ).

3-4- مسابقه  :

برل (1987) معتقد است که دو شکل عمده ورزش وجود دارد؛ مسابقات ورزشی و یا بازیهای ورزشی .  مسابقات ورزشی معمولا” دارای رقابت بر مبنای یک معیار،رقابت موازی یا اشکال فردی رقابت مستقیم هستند مانند شنا،گلف و …، بازیها ی ورزشی معمولا” دارای اشکال گروهی یا مستقیم رقابت هستند . این نوع ورزش اغلب شامل چندین مسابقه و ورزش جداگانه می باشد ، بازیهای المپیک نمونه بارز آن است (همان منبع).

3-5- بازی یا مسابقه :

ورزش برمبنای دو عنصر بازی   و مسابقه   است . بنابراین :

الف) هرگونه ورزشی بازی نیست  بلکه اشکال حرفه ای ورزش نیز، وجود دارد .

ب) هر ورزشی نیز مسابقه نیست .

ج) هر مسابقه ای هم دارای عناصر بازی نیست .

بنابراین ترکیبی از عناصر رقابت، بازی و مسابقه در ورزش ، ورزشکاران و تماشاگران را به یک اندازه، درگیر مسائل عاطفی ،رفتاری و شناختی می کند (همان منبع) .

مطلب مرتبط :   رویه های استرس زای تشخیص و درمان و نقش مداخلات رفتاری در سرطان کودکان

با توجه به خصوصیات و ویژگیهای فوق، درباره ورزش،نمی توان هرگونه فعالیتی را کاملا ” ورزش”  دانست یا آن را کاملا ” بازی” یا “مسابقه”  قلمداد کرد . به همین دلیل، دامنه فعالیتهای جسمانی را می توان در طیفی از بازی تا ورزش قرار داد . این طیف می تواند در فهم ما از ورزش،کمک نماید. این پیوستار بصورت زیر می باشد( ادواردز ، 1973 و اشنایدر و اشپریتزر، 1989).

بازی —- ورزش غیر رسمی —- ورزش نیمه رسمی —- ورزش رسمی یا حرفه ای

بازی یک مفهوم تقریبا” نزدیک به ورزش است و در مواردی – به اشتباه – به جای آن در نظر گرفته می شود. سینگر  (1976) بازی را به این صورت تعریف کرده است : بازی عبارتست از یک تجربه لذتبخش که به دنبال خود، رفتارهای خودانگیخته ای ایجاد میکند و با اهداف شخصی و تکانه های درونی خود، همخوان است .

بازی، دامنه وسیعی از فعالیتها و توانایی های حرکتی را در برمی گیرد،مقررات خود-برانگیخته ای دارد ، دارای توالی زمانی می باشد  اما پایان آن نامعلوم است و  به نتایج ملموس ، پیروزی یا جایزه منجر نمی شود .  بنابراین  بازی فعالیتی است که خودبه خود تقویت می شود،  زیرا قبل از هر چیز،  لذتبخش و شادی آور است ، و احساس رضایت حاصل از آن، به خاطر خود فعالیت است تا پیروزی ، مدال،  معروف شدن،  پایگاه اجتماعی ،  عواید مادی و … .

پس از دست یافتن به تعریف روشنی از مفاهیم ورزش و بازی،می توان اذعان نمود که بسیاری از فعالیتهای بدنی ماهیتا ” جزء ورزشهای غیر رسمی و نیمه رسمی” هستند که عناصری از بازی و ورزش در آنها وجود دارد.  شاید مناسبتر باشد اصطلاح ورزشهای تفریحی   را  برای ورزشهایی که شامل عناصری از بازی و ورزش هستند، بکار ببریم. همچنین ورزشها ،  براساس میزان فعالیت شرکت کنندگان نیز تقسیم بندی شده است . شکل شماره 2-1 دامنه ای از فعالیتهای جسمانی –  از بازی تا ورزشهای حرفه ای –  را نشان می دهد. این تقسیم بندی کاملا” دقیق نیست ، اما بسته به نوع فعالیت ، جامعه،  محیط ورزش و …   متنوع و مختلف می باشد ( اشنایدر ، 1989 ) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  شکل شماره 3-2: دامنه فعالیت‌های جسمانی از بازی تا ورزش حرفه‌ای  
          ورزش‌های باشگاهی (حرفه‌ای)
         

 

 

 

 

 

ورزش‌های رسمی

ـ امتیاز شخصی محدود

ـ تحت شرایط فشار و سخت‌گیری بیرونی

ـ مقررات،‌ جایگاه‌ها و مسئولیت‌های رسمی

ـ اهمیت نتایج و پاداش‌های بیرونی

ـ افزایش تلاش فردی

ـ هدف‌های بیرونی

       

 

 

 

ورزش‌های نیمه‌رسمی

ـ ورزش‌های حرفه‌ای

ـورزش‌های دانشگاهی

ـمسابقات­بین دانشکده

ـ‌مسابقات­بین­دانشجویان

 
     

 

 

 

ورزش‌های غیررسمی

ـورزش‌های دبیرستانی

ـلیگ‌های­کوچک فوتبال

ـالمپیادهای دانش‌آموزی

ـ لیگ‌های کارگری

ـورز‌ش‌های­دوره راهنمایی

   
 

 

بازی:

 

 

بازی:

ـپیاده‌روی دسته‌جمعی

بزرگسالان

ـ پیاده‌روی

   
-بدون وابستگی‌ها،

اثرات یا اجبارهای بیرونی

ـ اختیاری است

ـ پایان بازی اختیاری است

ـ رضایت درونی

ـ رقابت ضرورتی ندارد.

ـبازسازی اجتماعی

ـنرمش، پریدن

ـفی‌البداهه بودن

ـ برانگیختگی

       

 

 

Sport –

Snyder, E.E.

Structured

McPherson ,Curtis and Loy

Goal – oriented

Competitive

Direct competition

Parallel competition

Competition agains a standard

Contest

Birrel

Ludic

Play

games

Edwards

Singer

Leisure sports

دسته بندی : لوکس ترین ها