تفاوت اثربخشی، کارایی وبهره وری

مفاهیم اثر بخشی ، کارایی و بهره وری در مدیریت امروز بسیار اهمیت دارند. با وجود اینکه این سه مفهوم، قرابت و نزدیکی دارند ولی عین هم نیستند. پیتر دراکر بیان می کند به زبان ساده ، اثربخشی یعنی «انجام دادن کارهای درست» و کارایی یعنی «درست انجام دادن کارها» و بهره وری عبارتست از تولید بیشتر با ضایعات کمتر.(علاقه بند، 1375)

از نظر مولینز ، کارایی به انجام دادن درست کارها و ارتباط به درون داد و آنچه که مدیر انجام می دهد مربوط می شود ، اثربخشی به انجام دادن کارهای درست و ارتباط به برون داد کار و آنچه که مدیر واقعا”به آن نائل می شود، مربوط می گردد. (Mullins Laurie, 1993,P.686)

اثربخشی یک مفهوم کلی دارد و آن به صورت ضمنی در برگیرنده تعداد زیادی از متغیر هاست (در سطح زمان و دوایر آن) هنگام تعیین اثربخشی سازمان حدود یا میزانی را که هدفها ی چند گانه (چه رسمی و چه عملیاتی )تامین شده اند سنجیده یا اندازه گیری می شوند و مورد قضاوت قرار می گیرند. کارایی مفهوم محدودتری دارد و در رابطه با کارهای درون سازمانی مورد استفاده قرار می گیرد. کارایی سازمان عبارتست از مقدار منابعی که برای تولید یک واحد محصول به مصرف رسیده است. و می توان آن را بر حسب نسبت مصرف به محصول محاسبه کرد. (زارعی به نقل از آمیتای اتزیونی،1379)

بهره وری با کارایی و اثر بخشی کاملا”متفاوت است. تاکید بهره وری بر میزان بازده در زمان مشخص می باشدو ارتباطی با در نظر گرفتن نیازهای فردی ندارد. بهره وری عبارتست از نسبت ستاده (کالا،خدمات و یا مجموعه ای از کالاها یا خدمات) به داده (عامل یا عوامل تولیدکننده) (علی پور،1377)

مطلب مرتبط :   ظرفیت ها و قابلیت های موثر در خودکارآمدی

پیتر دراکر استدلال کرده است که عملکرد مدیر بر حسب دو مفهوم کلیدی و مهم مورد ارزشیابی قرار می گیرد. کارایی و اثربخشی، یعنی مدیران آموزش و پرورش باید واجد این دو ویژگی باشند تا سازمان آموزش و پرورش در کل سازمان موفق و اثربخش باشد. (نیکنامی به نقل از پیتر دراکر،1375)

چستر بارنارد، یکی از صاحبنظران مدیریت ، برای پایداری و بقای نظام همکاری دو شرط را ضروری می داند کارایی و اثر بخشی (پرهیزکار،1368)

در برخی از سازمانها کارایی به اثربخشی منجر می شود و در برخی هم بین این دو رابطه وجود ندارد . امکان دارد یک سازمان از کارایی بسیار بالایی برخوردار باشد ولی نتواند به هدفهایش دست یابد، زیرا کالایی را تولید می کند که متقاضی زیادی ندارد. به همین گونه امکان دارد یک سازمان به هدفهای سود آور خود برسد ولی کارایی نداشته باشد. (دفت،1380)

استیفن،رابینز،بهره وری را اینگونه تعریف می کند : اگر سازمانی به هدفهای خود دست یابد سازمانی مولد است و این کار را از طریق تغییر یا تبدیل داده ها به ستاده ها، با کمترین هزینه به انجام برساند. از این رو بهره وری مستلزم اثربخش بودن و کارایی سازمان است.(رابینز،1379)

بهره وری، هوشمندانه تصمیم گرفتن و خردمندانه عمل کردن است. بهره وری عبارتست از نسبت برون داد بر درون داد با حفظ کیفیت در زمان معین به بهره وری پرورده شده از مفاهیم دیگری چون کارایی، اثربخشی و مرغوبیت کالاست و همواره بر فزونی در کار توجه دارد.

کیفیت زندگی کاری+کیفیت کالا + = بهره وری              اثربخشی + کارایی = بهره وری

(هرولد کونتز، همکاران، 1374

مطلب مرتبط :   فرهنگ و نقش ؟آن در شکل گیری شخصیت

– EFFectiveness

– EFFiciency

– Productivity

– Doing the right things

– Doing things right

– Mullins

– Chester Barnard

– Stephen, Robins

– Harold Koontz

دسته بندی : لوکس ترین ها