شایستگی :

راجع به این عقیده است که افراد توانایی کافی برای مقابله با موقعیتهای ویژه دارند. شایستگی به عنوان یک عنصر مغذی در نظریه خودمختاری تصور شده که  تأثیر مستقیمی بر انگیزش درونی دارد. احساس درونی از شایستگی می تواند به واسطه اثرات بازخوردی افزایش یا کاهش یابد. اگر فرد بازخورد منفی دریافت کند، انگیزش درونی کاهش می یابد. از طرفی، هنگامی که یک فرد در اجرای مؤثر تکلیف احساس مسؤولیت می کند، انگیزش درونی افزایش می یابد (دسی و ریان، 2000). هنگامی که نتایج مثبت رخ می دهد، ادراک فرد چنین خواهد بود که او در کسب نتایج مطلوب به دست آمده تأثیر مستقیم دارد. جالب این که، دسی و ریان (2000) بحث می کنند که برای دستیابی به انواع رخدادهای انگیزشی، فرد باید حس شایستگی داشته باشد، در حالی که احساس وابستگی برای انگیزش درونی ضروری است.

دسی (1975)، در اوایل کار بیان کرد که اگر نیازهای ذاتی افراد به حس توانایی و استقلال ارضاء شود، فعالیت با انگیزش درونی اجرا می شود. چندین مطالعه در این زمینه، عموما از این ایده که سطوح بالایی از شایستگی ادراک شده نتیجه در افزایش انگیزش خودمختاری و انگیزش درونی دارد، حمایت کرده اند (فرر کاجا و ویس، 2000؛ گوداس و بیدلی، 1994؛ هارتر و کونل، 1984؛ لی و سولمن، 2005، انتومانیس،2001؛ استاندیج و همکاران، 2003). نتایج چندین مطالعه بیانگر آنست که اثرات ادراک شایستگی بر انگیزش درونی غیر مستقیم می باشد (گوداس و بیدلی،1995).

هم چنین، وایت هد و کوربین (1991) بیان می کنند که تأثیر شایستگی ادراک شده، به ویژه در
محیط هایی هم چون محیط تربیت بدنی که آزمودنی ها یک دید و نظر کلی دارند، تخمین دقیقی زده
نمی شود. باریش و ترژور (2003)، دریافتند که دانش آموزانی که سطوح بالایی از توانایی ادراک شده را دارند، در کلاسهای تربیت بدنی از لحاظ بدنی بیشتر فعالند. وانق و همکاران (2002)، با مطالعه دانش آموزان مقطع راهنمایی دریافتند که آن هایی که انگیزش بالایی دارند (تکلیف گرایی بالا، خودگرایی بالا، و احساس شایستگی بالا)، بسیار فعال هستند، انگیزش خودمختاری بالایی دارند، و معتقدند که سطوح توانایی آن ها با تلاش بهبود می یابد. در مقابل، دانش آموزانی که انگیزش پایینی دارند کمتر فعال هستند، خودمختاری کمتری دارند، و این که با احتمال زیادی بر این اعتقادند که سطح توانایی آنان ثابت می ماند. شایستگی ادراک شده در در طول دیگر رویکردهای نظری نیز مهم بوده و به عنوان چارچوبی برای پژوهش های انگیزش مورد استفاده قرار گرفته است. شواهد روشنی وجود دارد که اعتقاد به توانایی و شایستگی اثر قوی در انتخابات فردی دارد (پاریش و ترژور،2003).

مطلب مرتبط :   انواع الگوهای ارتباطی زوجین از منظر روانشناختی

شایستگی هم چنین در سطوح انگیزش بیرونی نیز مهم است. ادراک از شایستگی، هم چنان که از دیدگاه نظریه یکپارچگی ارگانیسمیک نیز به طور مستقیم با درونی سازی رفتار و انگیزش بیرونی مرتبط است (ریان و دسی،2000). اگر فرد احساس کند که در تلاش و کوشش خود می تواند موفق باشد، با احتمال زیاد و به سادگی، درونی سازی می تواند رخ دهد (واللراند،1997).

تجارب قبلی نیز می تواند بر شایستگی ادراک شده تاثیر بگذارد (لی و همکاران،2005) که موفقیت افراد و تجارب مثبت مرتبط با ورزش را ترفیع می دهد. مطالعه لوزیر و والراند (1994)، برخی مفاهیم روشن را درباره چگونگی تأثیر ادراک از شایستگی بر انگیزش را ارائه داد. آنان ادراک از شایستگی و انگیزش افراد را 2 هفته مانده به فصل مسابقات حاکی و  در پایان فصل مسابقه مورد اندازه گیری قرار دادند. ارتباط مثبتی بین شایستگی ادراک شده در دو هفته مانده به مسابقه و انگیزش خودمختاری در پایان فصل مسابقه وجود داشت. با این وجود، ارتباطی بین انگیزش خودمختاری قبل از فصل مسابقه و شایستگی ادراک شده پایان مسابقات وجود نداشت. اشاره ضمنی این یافته این است که سطوح انگیزش خودمختاری، ضرورتا سطوح بالای انگیزش ادراک شده را ترفیع نمی دهد، بلکه سطوح بالای شایستگی ادراک شده است که انگیزش خودمختاری را در طول دوره زمانی ترفیع می دهد.

انتونامیس (2001)، دریافت دانش آموزانی که احساس می کنند معلمان شان تأکید بر خودبهبودی دارند، با احتمال زیادی احساس شایستگی می کنند. ادراک از شایستگی با تمایل افراد به شرکت با احساس مسؤولیت مرتبط است. دختران نسبت به پسران، اغلب احساس شایستگی پایینی را گزارش می کنند. این اختلاف باید هنگام بررسی شرکت دختران در فعالیت بدنی در پیوستار انگیزش درونی باید مدنظر قرار گیرد (مورگان و همکاران،2003). اگر دختران در کلاس های مختلط با پسران شرکت کرده، احساس شایستگی کمتر خواهند کرد و این می تواند منجر به ترک آن فعالیت ورزشی شود.

مطلب مرتبط :   دین و معنویت چه تفاوتی دارند؟

اثرات محیط های رقابتی یا موقعیتی نیز در چند شاخه با شایستگی ادراک شده مرتبط است. مقایسه اجتماعی یکی از روش های مهمی است که در آن کودکان و نوجوانان سطح شایستگی خود را مورد قضاوت قرار می دهند و این موقعیت های رقابتی محیط بهینه برای این مقایسه ها می باشد. به عنوان مثال، واللراند و همکاران (1986)، “رقابت جمع صفر(رقابت بدون برد و باخت) را مطرح کرد که بیانگر جریاناتی است که در اصل یک فرد برنده و بقیه بازنده هستند.

در این محیط ها، انگیزش درونی و احساس شایستگی برای افرادی که بازنده هستند، کاهش
می یابد. فرضیه های نظریه ارزیابی شناختی نیز از این بحث حمایت می کند.

 

Ferrer-Caja & Weiss

Goudas & Biddle

Harter &Connell

Li, Lee, & Solmon

Ntoumanis

Whitehead & Corbin

Parish & Treasure

Wang, et al

Losier and Vallerand

self-improvement

zero-sum competition

دسته بندی : لوکس ترین ها