فایل های دانشگاهی

بررسی گرایش نسبت به مصرف تنباکو و عوامل موثر برآن- قسمت ۴

ارزیابی نتایج
گرایش

رفتار
قصد و نیت
توقعات دیگران

هنجار ذهنی
انگیزه برای برآوردن توقعات دیگران

(یزدان پناه، به نقل ازعلوی تبار،۱۳۸۲)
نظریه کنش موجه معتقد است که قصدهای رفتاری تاثیر مستقیمی بر رفتار دارند. با این حال عوامل دیگری وجود داردکه بر رفتار موثر است. به عنوان مثال رفتاری که در گذشته انجام شده است در اغلب موارد مهم ترین تعیین کننده رفتار در آینده است. صرف نظر از اینکه چه گرایشی اظهار شده و چه هنجارهایی مطرح باشد. حرکت از قصد رفتاری به یک رفتار عینی می تواند تحت تاثیر عواملی چون امکان عینی اقدام نیز قرار گیرد. مثلا ً اگر شخصی گرایش مثبتی برای کمک به فقرا داشته باشد و جامعه نیز این کمک را ارزشمند ارزیابی نماید، به طور طبیعی قصد رفتاری برای انجان آن افزایش میابد. اما اگر این شخص خودش فقیر باشد و پولی در اختیار نداشته باشد که در این راه صرف کند، در این صورت به احتمال زیاد این قصد رفتاری تبدیل به عمل نخواهد شد(همان: ۲۳).
تزیشه و کرومکا در تحقیقی گرایش را به سه بعد تجزیه می کنند و معتقدند که گرایش در رابطه با موضوع دارای سه دسته از عناصر است : ۱ـ عناصر ادراکی ۲ـ عناصر ارزشیابانه ۳ـ عناصر عملی و رفتاری (hruschka ،۱۹۷۴ : به نقل از مهری بنسبردی)
دوست داشتن یا دوست نداشتنی است که بر رفتار ما نسبت به کسی یا چیزی تأثیر می گذارد. نگرش ها شامل عنصر ارزیابی کننده یا هیجانی (اینکه چیزی را چگونه احساس کنیم)، عنصر شناختی( آنچه که می دانید یا بدان اعتقاد دارید )عنصر رفتاری (احتمالا چه کاری انجام خواهید داد) (کالات، ۱۳۸۶ :۲۷۲ )
گرایش به معنی ارزیابی احساسی واکنش می باشد. (این مفهوم که توسط لوئس تورستن و برخی دیگر از متخصصان رفتاری ارائه شده ) مبین آن است که گرایش نوعی احساس مطلوب یا نامطلوب نسبت به امور یا پدیده های مختلف است. گوردون آلپورت گرایش را به عنوان تمایل واکنش به موضوع یا پدیده های خاص تلقی می کنند. در نهایت رهیافت های نظری روانشناسی اجتماعی در دهه ۱۹۵۰ـ۱۹۶۰ گرایش را به عنوان صور شناختی، عاطفی و مرکب از عناصر قالبی تعریف می کنند. که انسان ها را در زمینه شناسائی و آمادگی برای کنش و واکنش نسبت به چیزها و جریان های معین یاری می نمایند. (برکوویتز، ۱۳۷۲: ۲۳۹)
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
از نظر روزنبرگ و هاولند گرایش با سه بعد مشخص می گردد:۱ـ بعد عاطفی: آمادگی قبلی برای ارزش گذاری مثبت یا منفی یک موضوع معین ۲ـ بعد شناختی: باور یا شناخت هایی که فرد در مورد موضوع دارد ۳ـ بعد رفتاری: نحوه ای که فرد نسبت به موضوع رفتار می کند. ( آلافیلیپ و همکاران،۱۳۸۲: ۳۴)
در این چهارچوب رابطه خرده مفاهیم نگرش در سه بعد شناختی، احساسی و آمادگی روانی برای عمل با رفتار یا کنش به صورت زیر بیان شده است:
نمودار۲-۵ ابعاد نگرش

(کلهر، ۱۳۸۸: ۶ و۷)
جدول ۲-۱ خلاصه تئوری های مطرح شده

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تئوری مهمترین تئوری پردازان خلاصه تئوری مطرح شده
محرومیت نسبی در صورتی که افراد یک جامعه خود را با دیگران مقایسه کند و به آن چیزی که حق خود می داند اما در اختیار دیگران است، احساس بی عدالتی و تبعیض می کند. تحت تاثیر این نگرش منفی فرد اقدام به رفتار فسادآمیز می کند و بیشتر در امور انحرافی شرکت می کند.
نظریه کنترل هیرشی و بریتوت و رکلس اگر در جامعه ای همبستگی اجتماعی، نیروی کششی که افراد یک جامعه را به هم می پیوندد قوی باشد، اعضای آن احتمالا با ارزش ها و هنجارهای اجتماعی همنوا می شوند؛ ولی اگر در جامعه ای همبستگی اجتماعی ضعیف باشد، ممکن است مردم به سوی رفتار مجرمانه کشیده شوند. رفتار انحرافی نتیجه ضعف مکانیزم های کنترل اجتماعی که شامل کنترل شخصی و کنترل اجتماعی است، صورت می گیرد.
نظریه همنشینی افتراقی ادوین ساترلند رفتار انحرافی از طریق معاشرت با افراد و گروه های منحرف و داشتن روابط اجتماعی با آنها آموخته می شود. فرد به این دلیل که قانون شکنی را بر احترام بر قانون ترجیح می دهد مرتکب بزهکاری می شود.
نظریه اوقات فراغت وبر، زیمل و بوردیو گذران اوقات فراغت می تواند بیانگر سبک زندگی و ذائقه های خاص باشد که به متمایز شدن افراد از هم دیگر می شود. در واقع یکی از کارکرد های اوقات فراغت تمایز بخشی است. به معنای دقیقتر باید گفت مصرف اجازه بازنمایی سبک های زندگی مختلف و ذائقه های مختلف را می دهد. بنابراین اوقات فراغت افراد متفاوت است و استفاده ایی که از اوقات فراغت می کنند متفاوت می باشد و بعضی از افراد از اوقات فراغت خود در زمینه رفتار انحرافی استفاده می کنند.
جامعه شناسی فرایندی نوربرت الیاس درابتدایی ترین و مقدماتی ترین وجوه هستی انسانی هیچ چیز و هیچ وجهی را نباید معلوم، ذاتی و ثابت و لایتغیر فرض کرد بلکه همگی را باید بخشی از مجموعه فرایندهای درازمدت به شمار آورد. اگر از منظر جامعه شناسی فرایندی به توتون وتنباکو نگاه کنیم این تغییرات را می توان به مجموعه ی بسیار گسترده تری از فرایندها مربوط دانست. گویی گرایش به مصرف توتون و استعمال دخانیات در معرض فرایند متمدن شدن قرار گرفته است.
نظریه کنش موجه فیش باین و آیزن رفتار در پی زنجیره ای از عوامل بوجود می آید و حلقه ماقبل بروز رفتار قصد و نیت رفتاری است. و قصدها به نگرش ها و هنجارهای مرتبط با رفتار متکی است. نگرش یک متغیر فردی و شخصی است که طی آن، فرد خوب یا بد بودن یک رفتار را (یا یک پدیده) را از نظر خودش ارزیابی می کند، هنجار منعکس کننده نفوذ و فشار اجتماعی است که شخص آن را برای انجام کاری (رفتار) احساس و ادراک می کند. در شرایطی که گرایشها و هنجارها، هردو، در رابطه با رفتار مثبت باشند، قصد به انجام رفتار معین افزایش خواهد یافت.

 

۲-۱۰-پیشینه تجربی تحقیق
۲-۱۰-۱ چکیده تحقیقات داخل کشور
مجد زاده، زمانی و کاظمی(۱۳۸۱) به بررسی کیفی عوامل گرایش مردم هرمزگان به استعمال قلیان و راه های مناسب مبارزه با آن پرداختند. هدف این تحقیق عبارت است از شناخت نظرات مردم هرمزگان در مورد عوامل گرایش به استعمال قلیان و شیوه های پیشنهادی مبارزه با بهره گرفتن از دخانیات را مد نظر داشته است. روش مورد استفاده دراین تحقیق کیفی به روش بحث گروهی متمرکز اجرا گردید. ۱۸ گروه در مطالعه شرکت کردند که عبارت بودند از زنان و مردان در مناطق روستایی و شهری، رابطین و بهورزان و معتمدین محلی. این مطالعه نشان داد که معمولا قلیان به صورت دسته جمعی استفاده می شود و یک رفتار اجتماعی است. ارزانی نسبی، دسترسی آسان و عدم وجود برنامه های آموزشی بر علیه آن باعث مساعد شدن استفاده از قلیان شده است. وفورآن در مناطق روستایی وبخصوص در زنان بیشتر است. مردان معمولا پس از سن میانسالی به آن روی می آورند. یکی از عواملی باعث مصرف تنباکو جوانان شده، وجود تنباکوهای میوه ای است. نویسنده معتقد است که مخاطرات ناشی از کشیدن قلیان برای مردم هرمزگان مشخص نیست. روش های مناسب آموزشی و گروه های مخاطب مناسب برای آنها عبارتند از: برنامه های تلویزیونی، اطلاع رسانی از طریق مساجد و روحانیون اهل سنت، آگاهی رسانی به خانواده ها از طریق مادران، برنامه های آموزشی در مدارس برای پیشگیری از استعمال در نوجوانان، تاکید بر کادر بهداشت ودرمان برای توجه دادن به بیماران برای ترک.
مومنان، سربندی زابلی، اعتمادی و عزیزی(۱۳۸۶) در تحقیقی تحت عنوان الگوی مصرف قلیان بین نوجوانان دانش آموز مطالعه مقطعی در منطقه ۱۳ شهر تهران را بررسی کردند. روش مورد استفاده برای انجام کار روش کمی شامل پیمایش است. نمونه مورد بررسی در این مقاله شامل ۳۶۱ از نوجوانان دانش آموز مقاطع راهنمایی، دبیرستان و هنرستان منطقه ۱۳ شهر تهران است که به شکل تصادفی انتخاب شده بودند. به طور کلی نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن بود که اختلاف معنی داری بین پسران و دختران در مورد مصرف قلیان دیده شده است و پسران بیشتر از دختران قلیان مصرف می کنند. در این مقاله مصرف کنندگان به ترتیب قلیان را همراه با خانواده و دوستان کشیده بودند. و همچنین والدین مصرف کنندگان از مصرف قلیان توسط فرزندان خود مطلع بودند. نویسنده معتقد است که شیوع قابل توجه مصرف قلیان در نوجوانان تهرانی می تواند آنان را در معرض خطر اعتیاد به مصرف این فرآورده و عوارض آن در آینده قرار دهد. به همین جهت تحقیقات در مورد پیامدهای مصرف قلیان به ویژه توتون های نوع میوه ای، عوامل مرتبط با وابستگی به مصرف قلیان در نوجوانان و پیشگیری از آن در نوجوانان تا حدی می تواند مصرف قلیان را کنترل کرد.

You may also like...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *