Comments: 0 Posted by: 99 Posted on: می 29, 2020

اون طور که از تالمود نقل کردن در قرون قدیم بین دریانوردان حاشیه خلیج فارس رایج بوده، که هروقت در کاروانی یکی از حیوانات باربر می میره حیوان دیگری به هزینه افراد کاروان جفت و جور می شد تا صاحب اون به تنهایی زیان وارده رو تحمل نکنه. در یونان قدیم هم موسسات دولتی مثل سازمانای بیمه اجتماعی یا مددکاری وجود داشته، که به درماندگان کمک می کردن و در روم قدیم هم نمونه هایی از پرداخت مستمری نا تموم وجود داشته(نخعی، ۱۳۴۶).حتی بعضی از تاریخ نگارا باور دارن که سابقه این نوع وامها به دو هزار سال قبل از میلاد می رسه که بین بازرگانان و دریانوردان هندی رایج بود. بعضی فکر میکنن، تقسیم خطر رو که امروزه یکی از ویژگیای حرفه بیمه گری حساب می شه چینیا در سه هزار سال قبل از میلاد رعایت می کردن. اینجوری که دریانوردان چینی اموال و مال التجاره خود رو به جای حمل با یه کشتی یا قایق، با چندین کشتی و قایق حمل می کردن که هروقت یه وسیله دچار مخاطرات دریا شد یا دزدان دریائی به دزدی بردن، کشتیا و قایقای دیگه سالم به مقصد برسن و خسارت وارده به کمترین حد ممکن ممکن کم بشه. این همون اصل پراکندگی خطر در اقصی نقاط دنیاس که امروزه بین بیمه و بیمه گران اتکائی متداوله و رعایت می شه(امیری، ۱۳۸۲).

نوع دوستی، نوع پروری و معاضدت از ارکان اصلی پیدایش بیمه بوده(کریمی، ۱۳۷۶). صندوقای تعاونی مثل صندوق کمک به بازماندگان، سربازان و رزم آورانی که در مصاف دشمن کشته می شدن، و یا صندوق پرداخت هزینه کفن و دفن واسه کسائی که از دنیا می رفتن و بازماندگان اونا که توان مالی تامین  هزینه ها رو نداشتن در زمانای قدیم عادی بوده(نخعی، ۱۳۴۶). کلا” امر تعاون(بیمه) بسیار قدیمیه چون همه پیشوایان مذاهب و ادیان هم کرارا” به اون اشاره کردن. تعاون و یه جور بیمه که به اون بیمه دوطرفه میشه گفته کرد، در قرون وسطی هم عادی بود. تا سده چهاردهم میلادی ” بیمه به صورت تعاون و کمک دوطرفه وجود داشت و در حمل و نقل دریائی هم بیمه واسه محموله کشتیا به صورت بیمه وام دریائی و نظایر اون، جزو قرارداد حمل و نقل حساب می شد و بیمه به شکل معامله و قرارداد جداگونه مطرح نبود(نخعی، ۱۳۴۶).

تعاون و کمکای دوطرفه تا اوایل سده چهاردهم میلادی یعنی تا پیدا شدن بیمه به معنی حرفه ای اون موند. به نظر خیلی از مولفان، بیمه به معنی واقعی و امروزی اون در سده چهاردهم به وجود آمده(کریمی، ۱۳۷۶). پس از پیدایش بیمه در این دوران، در اروپای غربی بعضیا که به اون باور نداشتن به مخالفت با اون برخاستند. اینا تصور می کردن که قرارداد بیمه هم به سرنوشت وام دریایی دچار گشته و ممنوع می شه. این موجب شده بود که به آینده بیمه خیلی امیدوار نباشن ولی بیمه به سرعت پیشرفت یافت. سوابق تاریخی نشون میده که در سال ۱۳۹۳ میلادی تو یه دفتر رسمی در ژنو، طی یه ماه هشتاد قرارداد بیمه منعقد شد. آخرسر پس از تحولات بسیاری که در سده چهاردهم اتفاق بعضی بازرگانان حرفه خود رو فقط” بیمه قرار دادن. از اواخر نیمه دوم سده چهاردهم، قرارداد بیمه کم کم از قرارداد کرایه کشتی تفکیک شد و به صورت سند دیگری که (پلیسی) نامیده می شد تنظیم گردید و به سرعت رو به تکامل رفت. در زبون انگلیسی، به بیمه نامه policy میگن که به نظر می رسه ریشه اش همون(police) باشه. کم کم به دلیل نیازای بین المللی، قوانین و اصول مختلفی به شکل ماده هایی در قرارداد بیمه گذاشته شد طوری که امروزه پس از صدها سال هنوز بعضی از این قوانین در حقوق بیمه باقی مونده(امیری، ۱۳۸۲).

در سال ۱۵۵۲ میلادی در شهر فلورانس کانونی از بیمه گران با سازمانی مجهز تشکیل شد. که اعضای کانون، حقوقدانانی از بین خود واسه تعیین شرایط عمومی بیمه نامها و تدوین تعرفه ها انتخاب کردن(کریمی، ۱۳۷۶). در سده هفده ام میلادی قهوه خونه ها نقش مهمی در زندگی اجتماعی مردم انگلستان بازی می کردن و قهوه خونه های لندن محل ملاقات ادیبان، تجار و دلالان بود. در قهوه خونه های لندن اخبار مهم روز رد و بدل می شد و مسائل اقتصادی و سیاسی هم مورد بحث قرار می گرفت. هم اینکه معاملات بزرگ و حتی حراجا در قهوه خونه ها انجام می شد. یکی از این قهوه خونه ها واسه آقای ادوارد لوید در تاور استریت بود که موقعیت مناسبی از نظر نزدیکی به اداره نیروی دریائی داشت. در حدود سال ۱۶۹۱ میلادی، ادوارد لوید در قهوه­خونه خود در لندن شروع به منتشر کردن نشریه­ای به نام اخبار لویدز کرد. پس از گذشت چندین سال، قهوه­خونه ایشون، تبدیل به مهمترین مرکز معاملات بیمه­ای شد. تا سال ۱۷۶۰ میلادی، قهوه خونه لویدز مهمترین مرکز واسه بیمه کردن خطرهای دریایی بود. عملیات بیمه­گران لویدز حدود ۱۵۴ سال در گوشه غربی طبقه دوم عمارت بورس لندن ادامه داشت و پس از یه قرن و نیم فعالیت به عمارت اختصاصی لویدز منتقل شد(امیری، ۱۳۸۲).

اقتصادی

۲ – ۱ – ۲ – گذشته بیمه آتیش سوزی

بیمه آتیش سوزی یکی از قدیمی ترین رشته های بیمه ایه. ذکر این نکته لازم است که پوشش بیمه آتیش سوزی واسه اولین بار جهت حفظ و حراست اماکن تجاری و منازل مسکونی در اروپا به وجود اومد. بدون این دست اون دست کردن بعد از آتیش سوزی بزرگی که در سال ۱۶۶۶ در لندن از یه دکان نانوایی شروع شد و بزودی به ساختمانای مجاور پیشرفت پیدا کرد و در نتیجه ۴۰۰ کوچه و خیابون شهر لندن به مساحت تقریبی ۱۷۵ هکتار شامل حدود ۱۳۰۰۰ واحد مسکونی و تجاری از بین رفت و بیشتر از ۱۱ میلیون لیره به پول اون زمان خسارت به بار آورد و خیلی از اماکن و ساختمانا و منازل شهر رو نابود کرد طوری که بعد از سه ماه، هنوز از بعضی بقایای مناسب مونده دود بلند می شد. پس از این بلای بزرگ مسئولین کارها به محققان و اندیشمندان متوسل شدن تا راهی پیدا کنن و از تکرار این موضوع در آتیه جلوگیری شه. نتیجه این آتیش سوزی چهار روزه که خسارات جبران ناپذیری به بار آورد منتهی به این گردید که چون علم زمان قادر به پیش بینی و پیش گیری آتیش سوزی دامنه دار نیست، چاره منحصر بفرد در تقسیم خسارت بین عده هر چی زیادتری از سازمانای اقتصادی، صاحبان سرمایه و مردم ذینفعه تا در این شرایط آتیش سوزی دست کم تحمل پذیر گشته و خسارات وارده اون یه سازمان اقتصادی یا یه فرد رو از بین جنگ و این افراد پس از آتیش سوزی بتونن به کار و کاسبی قبلی خود ادامه و اینطوری بود که بیمه آتیش سوزی پا به میدون وجود نهاد. پس از اون موجب گردید بقیه کشورای اروپایی هم به فکر ارائه این پوششا بیفتن و به همین دلیل اولین پوششهای بیمه آتیش سوزی به وسیله اتحادیه های صنفی پیش بینی شد(امیری، ۱۳۸۲).

اقتصاد

بعد از آتیش سوزی سال ۱۶۶۶ میلادی ، سه مؤسسه و شرکت در انگلستان مبادرت به ارائه پوششهای آتیش سوزی کردن که عبارتند از :

اولین مؤسسه تأسیس شده به نام «اداره آتیش سوزی» بود که بعد از یه مدت فعالیت ، نام خود رو به فنیکس عوض کرد.

دومین موسسه که از طرف شهرداری لندن واسه ارائه پوشش بیمه آتیش سوزی تأسیس شد. «کورپوریشن آف لندن» نامیده می شد که نتونست در جامعه موفقیتی به دست آورد و تعطیل شد.

سومین موسسه ای که در سال ۱۶۸۳ به رقابت با اداره آتیش سوزی لندن پرداخت به نام «مؤسسه دوستان» معروف شد(امیری، ۱۳۸۲). این موسسه به صورت تعاونی اداره می شد و اساسنامه خاص خود رو داشت. این شرکت براساس قوانین و مقررات اساسنامه خود، واسه بیمه نامه های صادر شده اعضای خود، حق عضویتی دریافت می داشت . ترجمه به ثبت رسیده نام این شرکت یعنی مؤسسه دوستان واسه بیمه کردن ساختمانا در مقابل آتیش سوزی(نخعی، ۱۳۴۶).

این شرکت بعدا با در نظر گرفتن علامت تجاری خود که دو دست بود به نام دست در دست معروفیت یافت . بعد از انقلاب صنعتی اروپا و تأسیس واحدهای صنعتی و گسترش کارخانجات جور واجور و پیچیدگی تولید باعث شد که بیمه آتیش سوزی و شرایط بیمه اسمای صادر شده هم دچار تغییر و پیچیدگی شه و روند رشد و تکامل این رشته بیمه ای با توجه به نیازای ایجاد شده سرعت زیادی پیدا کنه. چون آدمایی که در بخش صنایع به سرمایه گذاری پرداخته بودن به خطرات نهفته در این سرمایه گذاری واقف بودن و به همین دلیل نیاز به حفظ سرمایه ها، باعث شد تا بیمه آتیش سوزی در جامعه به سرعت رشد و پیشرفت پیدا کنه(نخعی، ۱۳۴۶).

۲ – ۱ – ۳ – گذشته بیمه در ایران

بیمه به معنی امروزی اون در ایران سابقه چندانی نداره. در حدود سال ۱۲۸۰ هجری شمسی، دو موسسه روسی بنام نادژدا و کافکازکوری در ایران شروع به کار کردن که پس از انقلاب بلشویکی تعطیل شدن. بعد از اون شرکت بیمه انگلیسی آلیانس نمایندگی خود رو در ایران تأسیس کرد و بعد بقیه شرکتای انگلیسی، آلمانی و سوئیسی در ایران شروع به فعالیت کردن. بعدا شرکت بیمه دولتی شوروی بنام اینگستراخ هم در ایران شعبه ایی ساخت و تعداد این شرکتا کم کم زیاد شد. در واقع در سال ۱۳۱۰ پس از تصویب قانون ثبت شرکتا در ایران موجب گردید شرکتای بیمه انگلیسی، آلمانی، اتریشی، سوئیسی و امثال اون در ایران مبادرت به ایجاد شعبه و نمایندگی کرده و به فعالیت بیمه ای بپردازند. ولی بعدا” فعالیت شرکتهای بیمه خارجی در ایران که در ابتدای امر به درد بخور به نظر می رسید به شکلی شد که واسه اقتصاد ملی به جای نفع، مضر گردید. از یه طرف این شرکتها با بهره گرفتن از نبود اطلاع بیمه گذاران در مقابل پوششهای محدود، حق بیمه کلانی دریافت می کردن و به بهانه های جورواجور از پرداخت خسارت سرباز می زدن و از طرف دیگه هرساله مقدار زیادی ارز به صورت حق بیمه از کشور خارج می کردن(امیری، ۱۳۸۲).

گسترش فعالیت شرکتای بیمه خارجی در کشور، مسئولان رو متوجه ضرورت تاسیس یه شرکت بیمه ایرونی کرد. در سال ۱۳۱۴ شرکت سهامی بیمه ایران با سرمایه صد درصد دولتی تأسیس شد و دولت در شانزدهم شهریور ماه سال ۱۳۱۴ شرکت سهامی بیمه ایران رو با سرمایه ۲۰ میلیون ریال ساخت. در سال ۱۳۳۱ خورشیدی ، براساس مصوبه هیات دولت کلیه شرکتای بیمه خارجی موظف شدن واسه ادامه فعالیت خود در ایران مبلغ ۲۵۰ هزار دلار امانت پیش بانک ملی ایران تودیع کنن و پس از اون هم منافع سالیانه خود رو تا وقتی که این مبلغ به ۵۰۰ هزار دلار برسه، بر اون اضافه کنن. این تصمیم موجب تعطیل شدن کلیه نمایندگیا و شعب شرکتای بیمه خارجی در ایران به استثنای دو شرکت بیمه یورکشایر و اینگستراخ شد و شرایط رو واسه گسترش فعالیت شرکتای بیمه ایرونی جفت و جور ساخت. البته دو شرکت که نمایندگی شرکتای بیمه اینگستراخ روسیه و یورکشایر انگلیس رو داشتن باقی موندن و این شرکتا حتی تا بعد از تشکیل حکومت جمهوری اسلامی و قبل از تاریخ ۴/۴/۵۸ که شورای انقلاب شرکتای بیمه رو ملی و نمایندگیای خارجی رو منحل اعلام کرد به فعالیت خود در ایران ادامه می دادن(امیری، ۱۳۸۲).

فعالیت رسمی شرکت سهامی بیمه ایران از پانزدهم آبان ماه سال ۱۳۱۴ شروع شد و دو سال پس از تاسیس شرکت سهامی بیمه ایران، یعنی در سال ۱۳۱۶ قانون بیمه در سی و شش ماده تدوین شد و به تصویب شورای ملی رسید. پس از اون هم مقررات دیگری در جهت کنترل و نظارت بر فعالیت موسسات بیمه خارجی از راه اجبار اونا به واگذاری ۲۵ درصد بیمه اسمای فرستاده شده به صورت اتکایی اجباری به شرکت سهامی بیمه ایران وضع شد. در این رهگذر، اجبار به بیمه کردن جنسای صادراتی و اموال موجود در ایران و ایرانیان ساکن بیرون مرز کشور، پیش یکی از موسسات بیمه که در ایران به ثبت رسیدن، بر استواری شرکت بیمه ایران اضافه کرد. شرکت سهامی بیمه ایران به عنوان اولین شرکت بیمه ایرونی در یکی از عمارتهای خیابون لاله زار(سینما خورشید) تاسیس و به طور رسمی شروع به کار کرد. سرمایه ابتدایی شرکت سهامی بیمه ایران با فروش اقساطی اراضی واگذار شده باغ فردوس از طرف دولت به اندازه ۲۰ میلیون ریال تامین شد(کریمی، ۱۳۷۶).

با وجود کارشکنی اولیه شرکتای بیمه خارجی، شرکت سهامی بیمه ایران موفق شد در همون سال اول فعالیت، ۶۵ درصد بازار بیمه کشور رو در اختیار بگیره و سهم موسسات خارجی رو از ۱۰۰ درصد به ۳۸ درصد کم کنه. شرکت بیمه ایران هم اینکه درصد واگذاری اتکائی رو از حدود ۹۰ درصد به ۴۴ درصد کاهش داد و با کم شدن اندازه بیمه در بعضی از رشته ها به حدود ۵۰ درصد قیمت قبلی، در گسترش و پیشرفت بیمه نقش موثری رو بازی کرد(امیری، ۱۳۸۲). اولین بیمه نامه فرستاده شده واسه بیمه نامه آتیش سوزی منزل مرحوم داور(وزیر مالیه وقت) بود و در آذر ماه سال ۱۳۱۴ اولین بیمه نامه حمل و نقل هم صادر شد. در سال ۱۳۱۵ اولین واحد ارسال بیمه اسمای اتومبیل و حوادث شروع به کار کرد. در سال ۱۳۱۵ شرکت بیمه ایران در شهرهای مشهد، اصفهان، رشت، همدان، اهواز و بوشهر مبادرت به تاسیس شعبه کرد. در همون سال واسه اولین بار شرکت بیمه ایران خطرات به وجود اومده توسط حوادث کار رو در بنگاه انحصار دخانیات رو دوش گرفت و اینجوری اولین قدم در راه شروع بیمه های اجتماعی و کارگران ورداشته شد. تعدادی از دانشجویان ایرونی رشته های اقتصادی و تجارت در بیرون مرز کشور واسه آموختن فنون بیمه گماشته شدن. بعد رشته بیمه سرقت شروع به کار کرد و بیمه سوخت و سوز معاملات اعتباری و تجاری هم شروع شد(سخایی فر، ۱۳۹۰).

در سال ۱۳۱۶، قانون بیمه به تصویب رسید و در سال ۱۳۲۹ اولین شرکت بیمه خصوصی به نام بیمه شرق در ایران تأسیس شد و تا سال ۱۳۴۳ کم کم هفت شرکت بیمه خصوصی دیگه به اسمای آریا، پارس، ملی، آسیا، البرز، امید، ساختمون و کار تأسیس شدن. در سال ۱۳۴۷ قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در قبال شخص سوم که به بیمه شخص سوم اتومبیل معروف شد به تصویب رسید. با افزایش فعالیت بیمه ای در کشور در سال ۱۳۵۰ بیمه مرکزی ایران جهت تنظیم بازار بیمه تأسیس شد و مقرر گردید بیمه مرکزی با هدایت بازار بیمه از راه تصویب آیین نامها و مقررات خاص موجب پیشرفت و گسترش بیمه در کشور شه. ” با ایجاد شبکه کارگزاری و نظارت بر فعالیت شرکتای بیمه ای و انجام بیمه اتکائی اجباری واسه موسسات بیمه خصوصی به کنترل بازار بیمه در کشور به نیابت از دولت اقدام کنه. در فاصله سالای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ چهار شرکت بیمه خصوصی به اسمای تهران، حافظ، توانا و دانا تاسیس شدن. مؤسسات بیمه کشور تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی با ترکیبی از یه شرکت دولتی، دوازده شرکت خصوصی و دو مؤسسه بیمه خارجی به صورت نمایندگی در سطح کشور فعالیت می کردن. در چهارم تیر ۱۳۵۸ طبق تصمیم شورای انقلاب دوازده شرکت خصوصی، ملی اعلام شدن و پروانه فعالیت دو نمایندگی خارجی هم لغو گردید(علی آبادی، ۱۳۷۱).

اینجوری براساس مقررات قانون ملی شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری، تصدی امر بیمه و اداره دوازده شرکت بیمه ملی شده به دولت واگذار شد و با تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ که طی اون نظام اقتصادی کشور به سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی تقسیم گردید،
صنعت بیمه در جوار تعدادی از صنایع مهم به صورت مالکیت عمومی در بخش دولتی در اختیار دولت قرار گرفت(کریمی، ۱۳۷۶).

باید اینم بگیم که که بعداً ده شرکت بیمه ملی شده از نظر فعالیت بد در همدیگه ترکیب شدن و شرکت بیمه آسیا تأسیس گردید. از شهریور ماه ۱۳۶۰ به جز شرکتای بیمه آسیا و البرز فعالیت بقیه شرکتای ملی شده متوقف گردید. از سال ۱۳۶۷ براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی علاوه بر شرکت سهامی بیمه ایران که یه شرکت بیمه دولتی بود، شرکتای بیمه البرز و آسیا هم دولتی شد و یه شرکت بیمه دولتی دیگه که فقط اجازه فعالیت در بخش بیمه آدما به اون داده شد به نام شرکت بیمه دانا تشکیل گردید(کریمی، ۱۳۷۶).

تا سال ۱۳۷۳ چهار شرکت ایران، آسیا، البرز و دانا به فعالیت مشغول بودن که در سال ۱۳۷۳ شرکت تخصصی به نام صادرات و سرمایه گذاری با سرمایه بانکا و بیمه ها تأسیس شد. در سال ۱۳۸۱ قانون تأسیس شرکت غیردولتی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. بنابر این در سال ۱۳۸۱ شرکت خصوصی حافظ در منطقه آزاد کیش و در سال ۱۳۸۲ تعداد نه شرکت بیمه خصوصی به اسمای پارسیان، رازی، کارآفرین، پیشرفت، ملت، سینا، امید، حافظ و امین تأسیس شدن(صحت و نصراله زاده، ۱۳۸۷).

۲ – ۱ – ۴ – آمار فعالیت شرکتهای بیمه در سال ۹۲ در ایران

آمار مقدماتی کارکرد شرکتای بیمه در سال ۱۳۹۲ از تولید ۱۶۵.۷ هزار میلیارد ریال حق بیمه و پرداخت ۱۰۶.۲ هزار میلیارد ریال خسارت به بیمه گذاران حکایت داره.

براساس آمارهای اداره تحلیلای آماری بیمه مرکزی ایران از فعالیت ۲۷ شرکت بیمه، ۴۳٫۲ درصد حق بیمه تولیدی به رشته بیمه شخص سوم و ۱۹٫۱ درصد به بیمه درمان اختصاص داره. سهم بیمه های زندگی، بیمه بدنه اتومبیل، بیمه های مسئولیت، بیمه های آتیش سوزی و حوادث از بازار بیمه کشور به ترتیب ۹٫۷ درصد، ۷٫۲ درصد، ۵٫۳ درصد، ۴٫۵ درصد و ۵٫۳ درصد بوده(پروتال بیمه مرکزی ایران، ۱۳۹۳).

براساس این آمار، سهم بخش غیردولتی از تولید حق بیمه ۵۴٫۵ درصد و سهم بخش دولتی(شرکت بیمه ایران) ۴۵٫۵ درصده. هم اینکه تعداد بیمه نامه های فرستاده شده در این مدت با ۱۱ درصد رشد نسبت به سال قبل حدود ۴۲٫۸ میلیون فقره بود که سهم بخش غیردولتی از این تعداد ۵۷٫۲ درصده. با در نظر گرفتن این آمار، سهم بخش دولتی از تولید حق بیمه ها نسبت به سال گذشته کم شده(پروتال بیمه مرکزی ایران، ۱۳۹۳). شرکتای بیمه هم اینکه در سال ۱۳۹۲ نزدیک به ۱۰۶٫۲ هزار میلیارد ریال خسارت به بیمه گذاران پرداخت کردن که در مقایسه با سال قبل ۳۵٫۵ درصد رشد رو نشون می دهد. سهم بخش غیردولتی از خسارتای پرداختی بازار بیمه کشور ۴۹٫۵ درصد و بخش دولتی (شرکت بیمه ایران) ۵۰٫۵ درصد بوده(پروتال بیمه مرکزی ایران، ۱۳۹۳).

شرکتای بیمه هم اینکه طی این مدت حدود ۱۷ میلیون مورد خسارت به بیمه گذاران پرداخت کردن که در مقایسه با سال قبل ۳۱٫۷ درصد رشد داشته. سهم بخش غیردولتی از این تعداد ۲۹٫۵ درصده. رشته های بیمه شخص سوم و مازاد ۴۷٫۲ درصد و بیمه درمان ۳۰٫۱ درصد از خسارتای بازار بیمه رو به خود اختصاص داده. هم اینکه بیمه بدنه اتومبیل ۶٫۲ درصد، بیمه های مسئولیت ۴٫۷ درصد، بیمه های زندگی ۴٫۵ درصد، بیمه حوادث ۳٫۹ درصد و بیمه های آتیش سوزی ۱٫۹ درصد از خسارتای بازار بیمه رو به خود دادن. در کل خسارت پرداختی در ۱۶ رشته اصلی بازار بیمه کشور طی این مدت ۳۵٫۵ درصد زیاد شده که در این بخش حوادث راننده ۶۲٫۳ درصد رشد داشته و خسارت پرداختی در رشته کشتی هم ۱۴۸٫۸ درصد زیاد شده(پروتال بیمه مرکزی ایران، ۱۳۹۳).

براساس این آمار، طی این مدت نسبت خسارت بازار بیمه معادل۶۴٫۱ درصد بود و در مقایسه با سال قبل ۳٫۹ واحد افزایش نشون داد. از بین ۸ شرکت بیمه ای که در این مدت سهم کلی بازار بیمه رو داشتن عبارتند از: ایران، آسیا، دانا، البرز، پارسیان، کارآفرین‏، سینا و پاسارگاد؛ که هر یک دارای سهمی بالاتر از ۳ درصد و در کل ۸۰٫۸ درصد سهم از بازار، و نسبت خسارت دو شرکت بیمه ایران و سینا(به ترتیب با ۷۱٫۱ و ۶۶٫۵ درصد) بالا تر از این نسبت در بازار بیمه س(پروتال بیمه مرکزی ایران، ۱۳۹۳).

۲ – ۱ – ۵ – تعاریف بیمه

تعاریف مختلفی واسه بیمه هست که به طور خلاصه می گن.

۱ – بیمه قراردادیه که افراد با پرداخت وجهی با عنوان حق بیمه، منعقد می کنن و اگر موضوع بیمه نامه طوری از انحاء به خطر افتد شرکت بیمه باید از عهده خسارت بربیاد. بیمه شامل موارد زیر می شه: بیمه عمر، بیمه اعضاء بدن، بیمه آتیش سوزی، بیمه سرقت و چیزای دیگه ای به جز اینا

۲ – بیمه در ساده ترین تعریف، روشیه واسه انتقال خطر.

۳ – در تعریف ماده یک قانون بیمه در ایران، بیمه یعنی قراردادی که به موجب اون یه طرف (بیمه گر) تعهد می کنه در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگه(بیمه گذار) در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده بر اون رو جبران کرده یا وجه معینی رو در قبال خسارت بپردازه.

معتقد رو بیمه گر، طرف تعهد رو بیمه گذار و وجهی رو که بیمه گذار به بیمه گر می پردازه حق بیمه و چیزی که رو که بیمه می شه موضوع بیمه می گن.

۴ – بیمه عقدیه که طی اون خطر نزدیک الوقوعی، که ممکنه واسه دارائی، فعالیت یا جون فردی پیش بیاد رو به شرکت بیمه منتقل می کنه. و طی اون بیمه زیان مادی به وجود اومده توسط خطر رو جبران می کنه. در این پروسه فردی که خطر رو منتقل می کنه بیمه گذار و قبول کننده خطر رو بیمه گر می گن. بیمه گذار وجهی رو به بیمه گر می پردازه که حق بیمه و موضوعی که واسه اون عقد بیمه منعقد می شه موضوع یا مورد بیمه می گن.

۵ – بیمه عقدیه که بیمه گذار با آینده نگری خسارات به وجود اومده توسط خطر احتمالی و نزدیک الوقوع رو از راه پرداخت حق بیمه به بیمه گر جبران می کنه(فرجادی، ۱۳۵۴).

۶ – حکم شرعی بیمه

مراجع عظام تقلید در این باره می گن: هرچند بیمه عقد مستقلىه اما میشه اون رو به شکل عقود دیگه مثل صلح، اجرا کرد. این قرارداد از عقدهاى نیاز به حساب مى رود و جز با رضایت دو طرف قابل فسخ نیس(توضیح المسائل محشى امام خمینى، ۱۳۵۸).

۲ – ۱ – ۶ – روش عقد قرارداد بیمه نامها

در قانون مدنی ایران تعاریف و مشخصات و قوانین عقود معینه درج گردیده و از اونجائیکه عقد بیمه جزء عقود مشخص نمی باشه، قوانین و مشخصات اون در قانون مدنی نوشته نشده، ولی به عنوان یه عقد(جدید) مشمول ماده ۱۰ قانون مدنی و قانون خاص خود یعنی قانون بیمه مصوب اردیبهشت سال ۱۳۱۶ه. ” قانون بیمه سال ۱۳۱۶ اصول و قوانین عقد بیمه و شکل های جور واجور اون رو تعیین کرده و اینجوری علاوه بر قانون بیمه مصوب سال ۱۳۱۶، قرارداد بیمه طبق مورد پیرو اصول کلی مندرج در قانون مدنی هم می باشه(رجب زاده وآیتی گازدار و پاپیروس، ۱۳۸۵)

خصوصیات عقد بیمه

۱ – بیمه عقدی لازمه: بیمه عقدیه لازم یعنی در عقد لازم یعنی هیچ کدوم از دو طرف معامله مگه در موارد معینه، حق فسخ اون رو نداشته باشن با در نظر گرفتن لازم الاتباع بودن عقود طبق ماده ۲۱۹ قانون مدنی و با در نظر گرفتن تعریفی که از عقد لازم ارائه گردید باید گفت بیمه عقدی لازمه.

۲ – بیمه عقدیه از جهات تعهد بیمه گر آویزون: یعنی هر چند عقد بیمه انجام شده اما در این عقد تعهدات شرکت بیمه گر معلقه.

۳ – عقد بیمه عقدیه معوض: عقد معوض عقدیه که هر کدوم از دو طرف در مقابل مالی که تسلیم می کنه و یا وجهی که پرداخت می کنه و یا تعهدی که بردوش میگیره، ً عوضی رو بدست آورد.

۴ – بیمه عقدیه تشریفاتی: عقد تشریفاتی، عقدیه که علاوه بر ضرورت اجتماع شرایط اساسی صحت معامله مندرج در ماده ۱۹۰ قانون مدنی، تشریفات دیگری هم لازم داره تا اون عقد بتونه اعتبار و رسمیت یافته و دارای آثار قانونی باشه.

۵ – عقد بیمه عقدیه عهدی: عقدی رو عهدی نامند که به موجب اون به وسیله هر کدوم از دو طرف عقد، تعهدی به نفع دیگه ایجاد شه.

۶ – بیمه عقدیه که براساس نیت پاک استواره: نیت پاک عاملیه که باید در همه قرارداده ها وجود داشته باشه.

۷ – بیمه عقدیه الحاقی یا اضطراری: یعنی تقریبا” همه شرایط قرارداد به وسیله یه طرف(بیمه گر) جفت و جور و تنظیم گردیده و طرف دیگه(بیمه گذار) ” باید این شرایط رو قبول کنه.

۸ – بیمه عقدیه دائمی و یا عقدیه با آثار کم کم: پس از بستن قرارداد بیمه، دو طرف در طول مدت قرارداد با همدیگه در رابطه و هر کدوم در مقابل دیگری معتقد هستن(رجب زاده و آیتی گازدار و پاپیروس، ۱۳۸۵).

۲ – ۱ – ۷ – بیمه آتیش سوزی

نتیجه های مادی بشر از شروع زندگی شهرنشینی و خاصه پس از پیشرفت صنعت، در برابر شکل های جور واجور خطرها و حوادث جورواجور قرار داشته و داره. ترس از سوانح و بلایای طبیعی مانند: آتیش سوزی، سیل، زلزله، طوفان، رعد و برق، سرقت و ترس از بین رفتن ثروت و اموالی که حاصل یه عمر تلاش انسانه، عواملیه که آرامش و آسایش اون رو سلب، و زندگی ایشون رو همراه با نگرانی و استرس می سازه. آدم امروز نیازمند پشتوانه ای مطمئن و همیشگیه تا بتونه با آثار مضر حوادث و بلایای طبیعی مقابله کرده و خسارتهای بوجود اومده رو جبران کنه. در همین زمینه شرکتهای بیمه تلاش در جهت رشد و پیشرفت صنعت بیمه در کشور داشته و با ارائه پوششهای بیمه ای مناسب از نابودی سرمایه های ملی جلوگیری و با ایجاد تامین امنیت و آرامش خاطر که لازمه فعالیت اقتصادیه، گامهای موثری در جهت رشد، پیشرفت و شکوفائی اقتصاد کشور و جبران خسارتهای وارده به اموال سازمانها و شهروندان با ارزش ورداشته ان(آقازاده و رزمجوی، ۱۳۸۶).

موضوع اصلی بیمه آتیش سوزی تامین خسارت و جبران زیانای مالی و مادیه که بر اثر وقوع خطر آتیش سوزی به اموال و دارائیای منقول و غیر منقول بیمه گذاران مثل افراد حقیقی یا حقوقی وارد می شه. پس در بیمه آتیش سوزی خسارتهای مالی مورد تأمین قرار می گیرن نه خسارتهای جانی و بدنی، اضافه کنیم که خسارت وارده به اموال افراد سوم بر اثر وقوع آتیش سوزی که برابر قانون، موجب مسئولیت و جواب گویی بیمه گذار شه هم همراه با پوشش خطر آتیش سوزی یا بطور جداگونه از راه بیمه نامه مسئولیت مدنی مورد تأمین بیمه گران قرار می گیرن. از اونجائیکه بیمه آتیش سوزی یکی از رشته های شاخه، بیمه امواله بنابر این اصل غرامت، اصل قانون جانشینی، اصل نیت پاک، اصل قانون نفع بیمه ای و اصل قانون نسبی سرمایه و حق بیمه بر اون حاکمه(سایت پروتال بیمه ایران، ۱۳۹۲).

۲ – ۱ – ۸ – آتیش سوزی

تعریف آتیش سوزی یعنی آتشی که از یه منبع گرمایی غیر قابل کنترل سرچشمه گرفته و یا منبع گرمایی کنترل شده ای رو ترک و دارای اونقدر نیروی گرمایی باشه که گسترش و پیشرفت یابد. آتیش سوزیا رو معمولاً به دو دسته آتیش سوزی کنترل شده و یا اهلی و آتیش سوزی غیرقابل کنترل شده و یا وحشی تقسیم می کنن. آتیش سوزی اهلی همون آتیش لازم و مورد استفاده بشره، مانند آتیش بخاری و چراغ گاز و بقیه منابع گرمایی و برعکس؛ اگر همون آتیش از هدف اصلی خود خارج و منحرف شه به اون آتیش سوزی وحشی می گن(رضازاده، ۱۳۸۷).

از نظر فنی بیمه و در زبون بیمه ای، آتیش سوزی یعنی سوختن و شعله ور شدن یه جسم قابل سوختن یا عمل و پروسه سوختن چیزی که همراه با شعله و سوختن باشه. به خاطر همین سوختن آهسته و بدون شعله(اکسیداسیون)، تغییر رنگ و بو دادن، گرما دادن به چیزی، تخمیر، کباب شدن یا کباب کردن چیزی(مواد غذایی) به معنی آتیش سوزی و آتیش سوزی شرعی نیس. گرم شدن بی اندازه بخاری که موجب شکستن شیشه مغازه ای شه یا باعث تغییر رنگ و بوی اجناس درون اون شه آتیش سوزی به معنی شرعی و بیمه ای به حساب نمی ره(علی آبادی، ۱۳۷۱).

۲ – ۱ – ۹ – شکل های جور واجور بیمه اسمای آتیش سوزی

کلا اماکن و مراکزی که دربیمه آتیش سوزی تحت پوشش قرارمی گیرند به سه دسته تقسیم می شن:

۲ – ۱ – ۹ – ۱ – بیمه واحد مسکونی

محلی که واسه کار و حرفه نیس و فقطً به خاطر سکونت ازش استفاده می شه.

۲ – ۱ – ۹ – ۲ – بیمه مراکز صنعتی

مراکزی که در اون فعالیت صنعتی انجام می شه مثل کارخانه اتومبیل سازی، کارخانه سرامیک سازی و …

۲ – ۱ – ۹ – ۳ – بیمه مراکز غیر صنعتی

مراکزی که در اون هر فعالیتی بجز فعالیتهای صنعتی انجام می شه مثل فروشگاه ها، بیمارستانا، سینماها، مراکز پخش دارو و … (سایت پروتال بیمه ایران، ۱۳۹۲).

۲ – ۱ – ۱۰ – شکل های جور واجور خطرهای تحت پوشش در بیمه اسمای آتیش سوزی

 

در بیمه اسمای آتیش سوزی، خطرهای تحت پوشش به دو دسته تقسیم بندی می شن.

۲ – ۱ – ۱۰ – ۱ – خطر یا پوشش اصلی :

در بیمه نامه آتیش سوزی سه خطر آتیش سوزی، رعد و برق و انفجار به عنوان خطرات اصلی، تحت پوشش بیمه قرار می گیرن.

۲ – ۱ – ۱۰ – ۲ – تعریف خطرات اضافی یا تبعی :

در بیمه نامه آتیش سوزی علاوه بر خطرهای گفته شده بالا خسارات به وجود اومده توسط خطرهای زلزله، آتشفشون، سیل، طغیان آب دریاها و رودخانه ها، طوفان، رانش زمین، سقوط بهمن، ترکیدگی لوله آب، ضایعات به وجود اومده توسط آب باران و ذوب برف، سقوط هواپیما و هلی کوپتر، شکست شیشه، سرقت اموال و اثاثیه منزل و خیلی از خطرهای دیگه با درخواست بیمه گذار تحت پوشش بیمه قرار میگیره که به اون خطرات اضافی می گن و به دنبال خطرات اصلی بیمه می شن(سایت پروتال بیمه نوین، ۱۳۹۲).

۲ – ۱- ۱۱ – خسارت و هزینه های قابل پرداخت

بیمه مرکزی ایران هم جهت با اهداف خود واسه تنظیم و هدایت بازار بیمه در ایران و پشتیبانی بیمه گذاران و بیمه شدگان شرایط جدید بیمه اسمای آتیش سوزی رو در تاریخ ۲۷/۸/۶۶ به تصویب شورای عالی بیمه رسونید و شرکتای بیمه موظف شدن که شرایط جدید رو از سال ۱۳۶۷ به اجرا درآورند. سه سال بعد از این تاریخ ، تعرفه بیمه آتیش سوزی و خطرات اضافی(تبعی ) شامل ۱۶ ماده و ۷ تبصره در تاریخ ۴/۶/۱۳۷۰ به تصویب شورای عالی بیمه رسید و براساس اون خطرات آتیش سوزی به ۹ طبقه تقسیم گردید. که دست کم اندازه طبقه یه ۰/۳ در هزار و طبقه نه ۴/۲ در هزار تعیین شد(سایت پروتال بیمه مرکزی، ۱۳۹۲).

براساس شرایط جدید، خسارت و هزینه های قابل تامین اون به توضیح زیر مشخص شده است.

۱ – خسارتهای مستقیم ناشی از آتیش ، رعد و برق و انفجار دارای پوشش بیمه ای است.

۲–  خسارت و هزینه هایی که به منظور جلوگیری از پیشرفت خسارت از طرف بیمه گذار انجام می شه تحت پوشش بیمه ای است(هزینه نجات).

۳ – هزینه های ناشی از نقل مکان لازم مورد بیمه و یا خسارات ناشی از این گونه عملیات که به خاطر نجات کالای مورد بیمه صورت پذیرفته باشه، تحت پوشش بیمه ای است.

۴ در صورت موافقت بیمه گر و پرداخت حق بیمه اضافی ، می توان خطرات تبعی دیگری مثل زلزله ، طوفان ، سیل ، سقوط هواپیما، ضایعات آب و برف و شکست شیشه رو تحت پوشش بیمه ای قرار داد(سایت پروتال بیمه مرکزی، ۱۳۹۲).

۲ – ۱ – ۱۲ – خطرهای اصلی و تبعی :

۱ – آتیش و آتیش سوزی

آتیش یعنی ترکیب هر ماده سوختنی با اکسیژن به شرط اینکه با شعله و گرما همراه باشه.

۲ – انفجار

در بیمه آتیش سوزی انفجار به معنی هر نوع آزاد شدن یهویی انرژی حاصل از باز شدن گاز و یا بخاره.

۳ – رعد و برق

در بیمه آتیش سوزی، رعد و برق یعنی تخلیه بار الکتریکی بین دو ابر یا بین ابر و زمین که بر اثر القای دو بار جور واجور به وجود میاد.

۴ – زلزله و آتشفشون

در بیمه زلزله، خسارت مستقیم وارد به ساختمانا مثل مسکونی، غیرمسکونی و صنعتی و هم اینکه اسباب و لوازم موجود در اونا تحت پوشش خطر زلزله و یا آتشفشون قرار میگیره.

۵ – سیل و طغیان آب دریاها و رودخانه ها

سیل، جریان یهویی آبهای سطحی خارج از راه طبیعیه که به دلیل ریزش باران، برف، طغیان رودخانه و یا شکست آبگیر و سدها ایجاد می شه.

۶ – طوفان و گردباد و تندباد

در بیمه طوفان خسارتای به وجود اومده توسط طوفان، تندباد و گردباد تحت پوشش قرار میگیره.

۷ – ضایعات به وجود اومده توسط برف و باران

در این پوشش بیمه ای خسارتای وارد به مورد بیمه(ساختمون، ابنیه و …) و اموال و اثاثه موجود در اون که به وجود اومده توسط ضایعات برف و باران باشه، تحت پوشش قرار میگیره.

۸ – سقوط هواپیما و هلیکوپتر

خسارتای به وجود اومده توسط سقوط هواپیما و هلیکوپتر یا اشیای ساقط شده از اونا تا کل مبلغ بیمه شده تحت پوشش قرار میگیره.

۹ – شکست شیشه

خسارتای به وجود اومده توسط شکست شیشه های منصوب در ساختمون مورد بیمه مثل مسکونی و غیرصنعتی در اثر حادثه و برخورد شی خارجی تحت پوشش هستن.

۱۰ – مسئولیت در قبال همسایگان

خسارت مالی به افراد سوم در قبال هر کدوم از پوششای دریافتی بیمه نامه قابل پرداخته.

۱۱ – سرقت یا دزدی با شکست حرز

بیمه گر خسارت به وجود اومده توسط از دست دادن یا خرابی اموال بیمه شده رو که در نتیجه سرقت با شکست حرز روی دهد بیشترین حد تا مبلغ بیمه شده جبران می کنه.

۱۲ – بیمه نبود النفع

خسارتایی که بدلیل توقف فعالیت روزمره واحد بیمه شده به وجود اومده توسط آتیش سوزی ایجاد می شه مثل افزایش هزینه های ثابت مانند اجاره حقوق و یا کاهش درآمد بدلیل توقف خط تولید.

۱۳ – هزینه پاکسازی و جمع آوری ضایعات به وجود اومده توسط خطرات مشمول بیمه

پاکسازی و تخلیه مواد زائد به وجود اومده توسط آتیش سوزی یا هر خطر تحت پوشش دیگه براساس هزینه عرف محل پرداخت می شه.

۱۴ – خطر ضایعات آب برف و باران

خطر ضایعات آب برف و باران یکی دیگه از خطرات تبعی بیمه اسمای آتیش سوزیه که خسارات وارد در اثر نشت آب از سقف و بام ساختمانا رو تحت پوشش قرار میده.  

۱۵ – اعتصاب، شورش و بلوا

پوشش خطرات اعتصاب، شورش و بلوا به عنوان خطرات تبعی بیمه نامه آتیش سوزی، براساس شرایط موافقت شده با بیمه گران اتکائی و با نرخهای توافق شده شدنیه.

۱۶ – خطر انفجار ظروف تحت فشار صنعتی

با در نظر گرفتن اینکه در شرایط عمومی بیمه نامه آتیش سوزی، خطر انفجار ظروف تحت فشار مستثنی شده. بنابر این بیمه گذاران می تونن با در نظر گرفتن تعاریف ارائه شده در الحاقیه ظروف تحت فشار صنعتی، واسه دستگاه ها و ماشین آلاتی که به عنوان ظروف تحت فشار صنعتی تلقی می شن، با پرداخت حق بیمه اضافی پوشش بیمه ای دریافت کنن(سایت پروتال بیمه پاسارگاد، ۱۳۹۲).

۲ – ۱- ۱۳ – شکل های جور واجور روشای ارسال بیمه نامه

شرکتای بیمه، بیمه اسمای آتیش سوزی رو به چندین صورت صادر می کنن که هر کدوم از اونا با هدف ارائه خدمت مناسب به بیمه گذاران طراحی شده تا بخشی از مشکلات اونا رو حل کنه. شکل های جور واجور شناخته شده این نوع بیمه نامها در ایران عبارتند از :

۲ – ۱ – ۱۳ – ۱ – بیمه نامه آتیش سوزی با سرمایه ثابت

با این پوشش بیمه ای، بیمه گر خسارت به وجود اومده توسط آتیش سوزی به اموال موردبیمه رو بیشترین حد تا سرمایه مندرج در بیمه نامه و به اندازه زیان وارد شده جبران می کنه. ” خسارات پرداختی نمی تونه از مابه التفاوت ارزش هر کدوم از شکل های جور واجور بیمه شده بدون این دست اون دست کردن قبل و بعد از بروز خسارت و یا در صورت وقوع حادثه منتهی به خسارت کلی، از مبلغ بیمه شده هر کدوم از شکل های جور واجور خسارت دیده بیشتر باشه. بیمه گذار در زمان اخذ پوشش بیمه ای باید دقت کنه که اموال خود رو به قیمت واقعی اون بیمه کنه، درغیر این صورت براساس ماده ۱۰ قانون بیمه اگر مالی به کمتر از ارزش واقعی خود بیمه شده باشه، بیمه گر فقط به تناسب مبلغی که بیمه کرده به قیمت واقعی مال مسئول جبران خسارت بیمه گذار میشه(پروتال بیمه ایران، ۱۳۹۲).

۲ – ۱ – ۱۳ – ۲ – بیمه نامه عمومی یا اظهارنامه ای

همونطور که قبلا” ذکر شد، معمولا شرکتای بیمه، در زمان ارسال بیمه اسمای آتیش سوزی، سرمایه معینی رو واسه ماشین آلات و یا مواد اولیه و یا مواد در جریان ساخت به عنوان بیشترین حد سرمایه واسه پرداخت خسارت در بیمه نامه قید می کنن. این بیشترین حد سرمایه معمولا از طرف بیمه گذار تعیین می شه. امروزه با در نظر گرفتن پیچیدگی واحدهای تولیدی و صنعتی، حجم مبادلات و کالایی که هر روز به انبارها وارد و یا از اون خارج می شه و با در نظر گرفتن تورم و افزایش قیمتا در مدت کوتاه باعث شده که صاحبان صنعت و تولیدکنندگان، پوشش بیمه ای لازم خود رو طوری دریافت کنن که در صورت بروز حادثه آتیش سوزی، سرمایه های تحت پوشش بیمه ای به ارزش روز بوده و در زمان وجود نوسانات شدید در قیمت و یا در اندازه موجودی، نیاز به افزایش و یا کاهش اون از راه ارسال الحاقیه نباشه(سایت پروتال بیمه ایران، ۱۳۹۲).

۲ – ۱ – ۱۳ – ۳ – بیمه نامه آتیش سوزی با شرایط جایگزینی و بازسازی

کاربرد این نوع بیمه نامه در وقتی پیشنهاد می شه که ارزش واحدهای صنعتی و تجاری و یا صنفی به دلیل اعمال ضریب استهلاک در اسناد حسابداری مستهلک شده و به مقدار پنجاه درصد و یا بیشتر کم شده. اگر جایگزینی و یا بازسازی همین واحدهای مستهلک شده به دلیل شرایط خاص اقتصادی جامعه به چندین برابر زیاد شده و در زمان انجام ارسال بیمه نامه آتیش سوزی بیمه گر توافق می کنه که بیمه گذار کلیه تاسیسات و دارایی خود رو دوباره” و به ارزش روز آزمایش کنه و اونا رو با قیمتای جدید تحت پوشش بیمه نامه آتیش سوزی بذاره و در این حالت اگر اموال مورد بیمه به دلیل بروز یکی از خطرات تحت پوشش بیمه نامه تلف شده و یا خسارت ببینه، بیمه گر در زمان برآورد و پرداخت خسارت نسبت به تعمیر و بازسازی ساختمون و ماشین آلات آسیب دیده به شرط جایگزینی اون عمل لازم رو انجام میده و خسارت تعمیر یا تعویض موارد آسیب دیده به قیمت روز حادثه پرداخت می شه(سایت پروتال بیمه ایران، ۱۳۹۲).