برای جستجو در بین هزاران پایان نامه در موضوعات مختلف     

      و دانلود متن کامل آنها با فرمت ورد اینجا کلیک کنید     

 
دانلود پایان نامه
مسأله اقتصاد صنعت سویا بسیار پیچیده است اما در مجموع سه بازار عمده برای دانه، روغن و کنجاله وجود دارد. روغن سویا یکی از اجزای اصلی بازار روغن خوراکی است و برای خوراک انسان به شکل‌های مختلف به ‌خصوص مارگارین و روغن جامد فرآوری می‌شود که از این نظر با سایر روغن‌های نباتی رقابت می‌کند. کنجاله سویا به عنوان یک منبع پروتیینی برای اختلا‌ط با سایر خوراک‌های دام و مرغ هم مورد تقاضاست.
سویا برای خوراک انسان به موارد متفاوت دیگری تبدیل می‌شود که البته مقدار آنها ناچیز است و تأثیر چندانی بر قیمت سویا ندارد، قیمت سویا در منطقه و جهان در مجموع تحت تأثیر تقاضا برای روغن و کنجاله است. کنجاله سویا در تغذیه مرغ و دام به عنوان پروتیین مصرف می‌شود. میانگین تولید کنجاله در حدود 79 درصد کل تولید دانه سویا بوده که مقدار پروتیین آن حدود 50 درصد است. کنجاله سویا به عنوان یک منبع پروتیینی مانند کنجاله پنبه‌ دانه، آشغال گوشت، پودر ماهی و گلوتن حدود 10 درصد نیاز حیوان به پروتیین را تأمین می‌کند. روغن سویا یک روغن خوراکی است که پس از تصفیه، در تولید فرآورده‌های گوناگون برای تغذیه انسان مصرف می‌شود. دانه سویا حاوی 18 درصد روغن بوده که مصارف اصلی در شکل روغن مایع برای آشپزی، سالا‌د، مارگارین و روغن جامد است. مقدار کمی نیز در تهیه بعضی از رنگ‌ها، روغن جلا‌ و رزین مصرف می‌شود. سویا به عنوان یک منبع تولید روغن با سایر گیاهان روغنی مانند خرما، آفتابگردان، بادام زمینی، پنبه دانه، کلزا، نارگیل و زیتون در رقابت است. قیمت روغن سویا بیش از قیمت کنجاله یا دانه سویا متغیر بوده و متأثر از میزان ذخیره و موجودی سویاست. مصرف فرآورده‌های سویا یعنی کنجاله و روغن تابع یکدیگر نبوده و قیمت آنها در بازار به طور مستقل تغییر می‌کند و تحت تأثیر وضعیت تولید از نظر روغن یا پروتیین سویاست. مصارف دیگر سویا به خصوص در امر تغذیه از اهمیت کمی برخوردار بوده و اثر ناچیزی بر قیمت سویا دارند.
1-5- بیماری های مهم سویا
سویا دارای بیماری‌های قارچی، باکتریایی، ویروسی و نماتد می‌باشد که از بیماری‌های قارچی میتوان به پوسیدگی ذغالی سویا، پوسیدگی فیتوفترایی ساقه و ریشه سویا، بیماری لکه ارغوانی بذر سویا، لکه قهوهای سویا، زنگ سویا، سفیدک (کرکی) داخلی سویا، لکه موجی سویا، بیماری گیاهچه سویا، آنتراکنوز سویا اشاره نمود. از بیماری‌های باکتریایی معمولاً سوختگی‌های باکتریایی، خشکیدگی و پژمردگی باکتریایی و از انواع بیماری‌های ویروسی می‌توان ویروس موزائیک سویا را نام برد. از بیماریهای نماتدی سویا میتوان به نماتد سیست سویا ( (Heterodera glycinesو نماتد مولد گره سویا ((Meloidogyne incognita را نام برد که این عوامل بیماریزا به ترتیب باعث ایجاد علائمی نظیر رنگ پریدگی بوتهها، کوتاه ماندن بوتهها، توسعه کم ریشهها، کاهش تعداد غدههای تثبیت کننده ازت، نکروزه و قهوهای شدن ریشهها، تشکیل گرههای نماتد در ریشه، کاهش تعداد غلاف و کاهش وزن هزار دانه میگردد. از میان بیماریهای قارچی پوسیدگی ذغالی یکی از مهمترین بیماری‌های شایع سویا است که سبب خسارت شدیدی به مزارع سویا شده و عملکرد را شدیداً کاهش می‌دهد.
1-5-1- بیماری پوسیدگی فیتوفترایی ریشه و ساقه سویا (phytophtora rot of soybean):
بیماری پوسیدگی فیتوفترایی ریشه و ساقه سویا برای اولین بار در شمال شرق هندوستان در سال 1948 گزارش گردید. اولین گزارش این بیماری از آمریکا در سال 1955 است. در این زمان این بیماری از استرالیا، کانادا، ایتالیا، ژاپن و شوروی گزارش گردید. این بیماری در شدت زیاد باعث کاهش شدید عملکرد و در روی ارقام حساس باعث 100 درصد کاهش محصول میگردد. شدت کاهش محصول در این بیماری به نوع رقم، میزان بارندگی و زهکشی خاک بستگی دارد. شدت این بیماری در خاک هایی با زهکش ضعیف و مناطقی با هرز آبهای سطحی بیشتر مشاهده میگردد. بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا در هر مرحله از رشد سویا ممکن است اتفاق بیفتد. این بیماری باعث مرگ گیاهچه و پژمردگی بوتهها در مراحل بعدی میگردد. در ارقام غیر متحمل در صورت بروز آلودگی در ساقهها لکههای آبسوخته ممتد مشاهده شده، برگها به رنگ زرد و پژمردگی بوتهها مشاهده میگردند. در این بیماری برگهای پژمرده شده چسبیده به بوتهها باقی میمانند. عامل بیماری قارچ Phytophtora megasperma Drechs. F. sp. Glycinea Kuan and Ervin است. در این قارچ اسپورانژیوفور ساده و در انتها تولید اسپورانژیوم (کنیدی) به ابعاد 53-32 ×65- 42 میکرومتر بدون پاپیل تولید میکند. اسپورانژیومهای تولید شده به راحتی توسط باد پراکنده میشوند. این اسپورانژیومها تولید وزیکول و زئوسپور کرده و یا این که میتواند مستقیماً جوانه زده و باعث گسترش آلودگی در مزارع گردند. درجه حرارت بهینه برای تولید زئوسپور 20 درجه سانتیگراد است. قارچ عامل بیماری بر روی بقایای گیاهان آلوده و همچنین بر روی گیاهان میزبان و یا با تشکیل ااسپور با دیوارههای سخت و از طریق بذر از سالی به سال دیگر باعث انتقال بیماری میگردد (شکل1-1).

مطلب مرتبط :   اندازه گیری و استاندارد

شکل1-1- بیماری پوسیدگی فیتوفترایی ریشه و ساقه سویا
1-5-2- بیماری مرگ گیاهچه :(Rhizoctonia solani )
قارچ عامل بیماری باعث پوسیدگی بذر قبل از جوانه زدن و همچنین بعد از جوانه زدن نیز باعث مرگ گیاهچه میشود. در صورت شدت آلودگی این قارچ باعث کاهش 50 درصد بوتهها و 40 درصد محصول در برزیل و آمریکا شده است. قارچ عامل بیماری دارای دامنه میزبانی زیادی شامل محصولات زراعی، سبزیها، نباتات زینتی و درختان میوه میگردد. علائم آلودگی در مرحله گیاهچه در محل طوقه به صورت لکههای قهوهای آبسوخته و فرو رفته مشاهده میشود. جدایههای قارچ رایزوکتونیا سولانی در گروههای مختلف آناستوموزی دستهبندی میشوند. رایزوکتونیای گروه 4 آناستوموزی (AG-4) دارای شدیدترین قدرت بیماریزایی بر روی سویا میباشد اما AG-1, AG-2-1, AG-2-11, AG-3, AG-5 نیز باعث بیماری در روی سویا میگردند. بیشتر جدایههای این قارچ بر روی محیط PDA در حرارت 25 تا 30 درجه سانتیگراد به خوبی رشد میکند. ریسهها در ابتدا شفاف و کم کم به رنگ تیره تا قهوهای در میآیند. فاصله بین جدارههای عرضی در این قارچ زیاد است. این قارچ در داخل خاک بدون وجود میزبان به صورت ساپروفیتی میتواند به خوبی به زندگی خود ادامه دهد. رشد این قارچ در خاک به مقدار ماده آلی، رطوبت خاک، درجه حرارت، PH و جمعیت سایر میکروارگانیسمهای خاک بستگی دارد. جمعیت این قارچ بیشتر تا عمق 10 سانتیمتری خاک پراکنده است. میزان این قارچ با افزایش عمق خاک کاهش پیدا میکند. اگر میزان آلودگی خاک 1 میکروگرم از میسلیوم قارچ در هر گرم خاک باشد باعث ایجاد بیماری در سویا میگردد. این قارچ تولید آنزیمهای پکتولیکتیک و پروتولیکتیک میکند. بذر ضعیف عامل اصلی برای نفوذ قارچ ها میباشد. ضعف شاید به خاطر صدمات مکانیکی، فیزیولوژیکی یا پاتولوژیکی باشد. اگر بذر صدمه مکانیکی ببیند باعث نفوذ پاتوژن ها می شود که باعث آلودگی بذر می گردد. عوامل خاکی مثل دما و رطوبت و خشکی نامناسب ممکن است باعث تشدید آلودگی شود.(شکل 1-2 )

مطلب مرتبط :   دانلود مقاله سیستم اطلاعات جغرافیایی و تصاویر ماهوارهای

شکل1-2- بیماری مرگ گیاهچه سویا
1-5-3- بیماریهای نماتدی سویا:
بیش از 100 گونه نماتد بیماریزا در دنیا از روی سویا گزارش گردید. علائم بیماری نماتد بر روی سویا شامل کاهش رشد، زردی برگها در نهایت کاهش عملکرد و کیفیت دانهها میگردد. میزان خسارت این بیماری بر روی سویا به میزان جمعیت آن در خاک، نوع شخم، شرایط محیطی و رقم بستگی دارد. عامل بیماری دارای سه تا چهار نسل در فصل زراعی بر روی سویا میباشد. نماتدهای بیماریزای مهم بر روی سویا شامل Heterodera و Meloidogyne هستد. در بسیاری از موارد در مزارع سویا در اثر این بیماری غده و تورم بر روی ریشهها مشاهده میشوند. در خاکهای آلوده برای کاهش جمعیت نماتد در خاک و کنترل بیماری استفاده از تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان از اهمیت زیادی برخوردار است. برای کاهش درصد آلودگی و عملکرد محصول مهمترین روش استفاده از ارقام مقاوم به نماتد میباشد. (شکل 1-3 )

شکل1-3- نماتد گره ریشه
1-5-4- پوسیدگی ذغالی (Soybean Charcoal Rot):
عامل بیماری پوسیدگی ذغالی سویا قارچ M. Phaseolina میباشد. در زراعت سویا اسکلروتهای رها شده ازبوتههای آلوده درخاک و بذور آلوده به عامل بیماری باعث انتقال بیماری از سالی به سال دیگرمیگردند. اسکلروتهای موجود در خاک میتوانند سالهای زیادی بدون وجود میزبان درخاک زنده بمانند. شدت آلودگی زمانیکه بوته ها در تنش رطوبتی یا کمبود مواد غذایی، فشردگی خاک، آلودگی به نماتدها و سایر عوامل بیماریزا باشند، به شدیدترین شکل دیده میشود. علائم بیماری در مرحله گیاهچه زمانیکه شدت آلودگی در خاک زیاد باشد و در صورت کاشت بذور آلوده به عامل بیماری در شرایط خشک و گرم باعث پژمردگی و از بین رفتن بوتههامیگردد. در صورت وجود رطوبت و خنکی هوا قارچ عامل بیماری به صورت پنهان در بوتهها باقی مانده و معمولاً پس از گلدهی در شرایط استرس خشکی و گرما ظاهر میشود. این بیماری در درجه اول یک بیماری ریشه وطوقه است ولی میتواند در قسمت های هوایی گیاه نیز ظاهر شود. در بافت های آلوده، ریشه اصلی و قسمت پایین ساقه نوعی تغییر رنگ متمایل به خاکستری گسترش می یابد. سرانجام علائم بیماری گرداگرد ساقه را میگیرد و سبب زرد شدن برگها، پژمردگی و مرگ بوته میشود. در این مرحله با تشکیل اسکلروت ها به صورت پوششی از پودر ذغال در روی اندامها و زیر اپیدرم نمایان میشوند به همین دلیل پوسیدگی ذغالی نامیده میشود (شکل1-4)

شکل 1-4- پوسیدگی ذغالی سویا
1-6- اهداف تحقیق
دستیابی به ارقام متحمل به بیماری پوسیدگی ذغالی سویا
کاهش مصرف سموم شیمیایی جهت کاهش آلودگی محیط زیست و سلامت مصرف کننده در راستای کشاورزی پایدار
تعیین منابع مقاومت و معرفی آنها به دستگاه های ذیربط به منظور تهیه ارقام مقاوم در برنامه های اصلاحی آتی توسط محققین

دسته بندی : علمی