برای جستجو در بین هزاران پایان نامه در موضوعات مختلف     

      و دانلود متن کامل آنها با فرمت ورد اینجا کلیک کنید     

 
دانلود پایان نامه
فصل دوم
مروری بر منابع گذشته 2-1- بیماری پوسیدگی ذغالی سویا
بیماری پوسیدگی ذغالی سویا با عامل M. phaseolina ازجمله بیماریهای مهم سویا در دنیا بوده و در مناطق دارای آب و هوای گرم و بارندگی کم خسارت قابل توجهی را به محصول وارد می سازد. بیماری پوسیدگی ذغالی سویا گسترش جهانی داشته و تا کنون برروی بیش از 500 گونه گیاهی از کشورهای مختلف گزارش گردید. (Doupnik, 1993). در استان مازندران این بیماری بر روی گیاهان زراعی شامل سویا، آفتابگردان، کنجد، کلزا و توت فرنگی گزارش گردید. این بیماری می تواند تقریباً در 12 میلیون هکتار از جهان به طور متوسط تا 12% خسارت ایجاد کند (Zimmer and Hoes, 1978., Kotte, 1985). در ایران قارچ عامل بیماری برای اولین بار در تایباد و در سال 1332 توسط شریف و منوچهری از روی ریشه هندوانه به عنوان یک بیماری نا شناخته جمع آوری شد تا اینکه مجدداً توسط شریف در سال 1334 در مزارع جالیز اصفهان از روی ریشه، ساقه و میوه خربزه جداسازی شد (ارشاد و شیرازی, 1348). پس از آن بیماری در سال 1348 توسط ارشاد و شیرازدی از اطراف مزارع خربزه اصفهان جمع آوری شد (Ershad and Shirzadi, 1969). در سال 1358نیز بیماری در شمال ایران از روی سویا (Zad, 1979)، در سال 1365 از اطراف مزارع سویا کرج (Majidieh-Ghassemi, 1986) در سال 1368 از اطراف مزارع سویا خوزستان (Kiumarsi, 1989)، در سال 1374 در شیراز از اطراف مزارع سویا و در مازندران، گلستان و آذربایجان از اطراف مزارع آفتابگردان گزارش شد (Ershad, 1995). با توجه به اینکه فاکتورهای متعددی در وقوع و شدت بیماری نقش دارند، اغلب میزان خسارت در یک منطقه از سالی به سال دیگر و حتی از مزرعه ای به مزرعه دیگر بسیار متفاوت است و خسارت شدید بیماری در مناطق گرم و خشک و دارای حرارت های بالا و رطوبت نسبی کم یا شرایط زیست محیطی پر تنش ظاهر می شود (Dhingra and Sinclair, 1978., Tikhonov et al., 1979). خسارت های وارده به صورت های زیر می باشد:
کاهش ارتفاع ساقه
کاهش ارتفاع ریشه
کاهش وزن هزار دانه
کاهش کمیت و کیفیت محصول
2-2- نشانه ها و زمان ظهور بیماری
قارچ M. phaseolina معمولا بر روی سیستم آوندی ریشه ها و میانگره های تحتانی تأثیر می گذارد و نقل و انتقال مواد غذایی و آب را به سمت قسمت های فوقانی گیاه مختل می سازد. این قارچ گیاهان را در تمام مراحل رشدی آلوده می کند. تحت شرایط مزرعه ای قارچ عامل بیماری در طی مراحل ابتدایی رشد در گیاه گسترش می یابد امّا علائم بیماری تا زمان بلوغ ظاهر نمی شود. شرایط آب و هوایی نظیر دما و رطوبت یک نقش مهمی را در فعالیت و تکثیر M. phaseolina ایفا میکند و این نیازهای اپیدمیولوژی می تواند در جهت حمله به میزبان و توسعهی علائم بارز نقش داشته باشد، اگر چه دامنهی نیازهای دمایی و رطوبت نسبی به نوع ایزوله ها، شرایط آب و هوایی منطقه و ارقام میزبان بستگی دارد (Edmund, 1964., Rajkumar and Mahaling, 2007) . چنانچه رطوبت کم و دمای بالا غالب باشد قارچ ماکروفومینا در سراسر مراحل آلودگی گیاهچه سریعاً میزبان را مورد حمله قرار داده و در بین 24 تا 48 ساعت در میزبان گسترش می یابد (Edmund, 1964., Rajkumar and Mahaling, 2007). آلودگی اولیه بیماری در مرحلهی گیاهچه اتفاق می افتد ولی معمولاً تا زمان گل دهی به صورت پنهان باقی می ماند (Smith and Cravil, 1997). علائم بارز در اواسط تابستان و در دماهای بالای 24 تا 30 درجه سانتی گراد و رطوبت پایین خاک ظاهر می شوند. بخش های هیپوکوتیل گیاهچه های آلوده ممکن است در هنگام طویل شدن تغییر رنگ دهد و به رنگ قهوه ای مایل به قرمز در می آید (Sinclair and Backman, 1993). خسارت قارچ ماکروفومینا به صورت تشکیل گیاهچه های نامرغوب، مرگ گیاهچه از نوعPre-emergence و Post-emergence و کاهش باروری گیاهان مسن تر می باشد. اگر آلودگی از طریق ریشه صورت گیرد در سطح و بالای خاک تغییر رنگ مشاهده می شود. قسمتی که دچار تغییر رنگ شده به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه در می آید و گیاهچه های آلوده به ویژه در شرایط گرم و خشک ممکن است از بین بروند. در هوای خنک و مرطوب گیاهچه های آلوده زنده می مانند، ولی در طی مراحل زایشی حامل آلودگی پنهان هستند. علائم بیماری ممکن است مجدداً در هوای گرم و خشک و یا تحت تأثیر علف کش ها ظاهر گردد. در گیاهان مسن تر، حالت پوسیدگی زغالی بعد از اواسط فصل ظاهر می شود. چنانچه آلودگی در اوایل رشد گیاه اتفاق بیافتد، ابتدا گیاهان آلوده برگ های کوچکتر از برگ های طبیعی تولید کرده که استحکام خود را سریع از دست میدهند. در مرحله پیشرفته تر، برگ ها به رنگ زرد در آمده و پژمرده می شوند، امّا متصل باقی باقی میمانند گاهی لکه های سطحی ساقه از سطح خاک به سمت بالا امتداد می یابد (Sinclaair and Backman, 1993). پس از گل دهی یک تغییر رنگ خاکستری روشن یا نقره ای در بافت اپیدرمی یا زیر اپیدرمی، در ریشه اصلی و قسمت های پایینی ساقه ظاهر می شود. میکرواسکلروت ها ی سیاه رنگ قسمت های بیرونی بافت ساقه و بافت آوندی ساقه را احاطه می کنند و ممکن است مسیر جریان آب را مسدود کنند این میکرواسکلروت ها ممکن است به اندازه ای زیاد باشند که در بافت زیر اپیدرم رنگ خاکستری شبیه حالتی که پودر زغال روی آن ها پاشیده شده باشد، ایجاد می کنند. در آلودگی های بذری، بذر های آلوده ممکن است فاقد علائم باشد یا دارای لکه های سیاه نامشخص به همراه تغییر شکل روی پوسته بذر باشد. گیاهچه های حاصل از بذرهای آلوده می توانند همراه با علائم یا بدون علائم، آلوده شوند. گیاهچه های آلوده از رشد باز می مانند و تحت تأثیر مرگ گیاهچه قرار می گیرند (Sinclair and Backman, 1993).
علائم عمده روی گیاهان آلوده به صورت کوتولگی (Stunting)، زردی و کلروز، پیری زودرس، از بین رفتن گیاهان قبل از موعود، پژمردگی و انسداد و از بین رفتن سیستم آوندی می باشد (Abawi and Pastor- Corrales, 1990). علائم تیپیک بیماری به صورت زخم های طویل سیاه یا خاکستری، خسارت برگ قبل از موعود و در نهایت کاهش کمیت و کیفیت بذر می باشد ( (Cloud and Rupe, 1999.
2-3- پراکندگی جغرافیایی پوسیدگی ذغالی سویا در دنیا وایران
به موازات گسترش سطح زیر کشت سویا در سراسر جهان تعداد و شدت بیماری های سویا افزایش یافته است. در سال 1987 میزان خسارت ناشی از بیماری های سویا در دنیا 3/10 میلیون تن برآورد شده است (Sinclair and backman,1989) ماکروفومینا بیماری گری است با گسترش جهانی که از همه قاره های دنیا گزارش شده است. بر اساس گزارش موسسهی CAB در سال 2005 این بیمارگر از 72 کشور دنیا گزارش شده (Anonymous, 2005)، که علاوه بر ایران در نقاط مختلف سویا کاری دنیا نظیر آرژانتین، برزیل، کانادا، پاراگوئه و آمریکا شیوع داشته و گاهی با شدت بالا مشاهده شده است، به طوری که کاهش محصول بر اثر این بیماری در کشورهای یاد شده در سال 1994 در مجموع 2/1 میلیون تن با ارزشی معادل 272.26 میلیون دلار بوده است (Wrather et al., 1998) وقوع بیماری پوسیدگی ذغالی سویا از مناطق مختلف کشت سویای شمال کشور، شامل استانهای گلستان و مازندران )رعیت پناه و همکاران،1993( همانند اغلب کشورهای نیمه گرمسیری و گرمسیری با اقلیم نیمه خشک دنیا (ورادر و همکاران،1998) گزارش شده است. پراکندگی جغرافیایی قارچ ماکروفومینا در دنیا و ایران به ترتیب در شکل 2-1 و 2-2 نشان داده شده است.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درمورد وابستگی و محاسبه

شکل 2-1- پراکندگی قارچ M. phaseolina در دنیا(Anonymous, 2005)
2-4- اهمیت خسارت بیماری
بیماری پوسیدگی ذغالی سویا در ایران از پراکندگی و اهمیت قابل توجهی برخوردار است (Raeyat panah et .al., 2002) ارزیابی کمی داده های بیماری برای قضاوت درباره ی اهمیت اقتصادی بیماری در یک منطقه ی خاص ضروری می باشد. معمولاً اهمیت بیماری بر اساس مقدار بیماری (درصد بوته های آلوده و شدت بیماری) ارزیابی می شود (Weeler, 1969). بیماری ناشی از قارچ عامل بیماری، بر کمیت و کیفیت محصول تأثیر می گذارد و میزان خسارت ناشی از آن از صفر تا صدرصد متغیر است. میزان خسارت وارد به محصول، به عوامل متعددی نظیر گونه با رقم میزبان، موقعیت جغرافیایی و شرایط محیطی بستگی دارد (Purdy, 1979) بنابراین، برای ارزیابی خسارت بیماری، داده های حاصل از بررسی آن بیماری مورد نیاز خواهد بود (James, 1974). کاهش عملکرد ناشی از این بیماری در برزیل، آرژانتین، کانادا و امریکا در سال 1994 معادل 21/1 میلیون تن ( ورادر و همکاران،1998 ) و در امریکا طی سالهای 2003- 2005 به طور متوسط 915 هزار تن گزارش شده است ( ورادر و کونینگ ،2006). علاوه بر این ارزیابی میزان خسارت بیماری با میزان کاهش عملکرد و کیفیت محصول نیز حائز اهمیت می باشد. مجموع خسارت محصول ناشی از این بیماری در آرژانتین، برزیل، کانادا، پاراگوئه، در سال 1994، بالغ بر 23/1 میلیون تن معادل 26/272 میلیون دلار تخمین زده شده بود. بالاترین میزان آلودگی به بیماری پوسیدگی ذغالی (60-50 درصد) در مزارع شهرستان جویبار و پایین ترین میزان آلودگی (کم تر از 10 درصد ) در شهرستان آمل مشاهده گردید (رعیت پناه و علوی ، 1385). در بررسی عکس العمل ارقام و لاین ها طی سال های 1370 تا 1382 در مزارع سویای استان مازندران، رقم ویلیامز بیشترین میزان آلودگی (77 درصد) و رقم گرگان 3 کم ترین میزان آلودگی (5/41 درصد) را نشان داد لاین های j.k-695; B.P-692; K.s-69033 نیز کمترین و لاین های k27-69057 ,k17-69003 ,k27-6013دارای بیش ترین میزان آلودگی به بیماری پوسیدگی ذغالی بودند (رعیت پناه و علوی، 1358). در بررسی وضعیت بیماری پوسیدگی ذغالی در مزارع سویای استان گلستان (شهرستان گرگان) مقدار واقعی بیماری (درصد آلودگی ریشه و ساقه) برابر با 6/18 تا 66/51 درصد بود (آقاجانی و همکاران، 1387). M.phaseolinaدامنه میزبانی وسیعی دارد و بیش از 500 گونه در 75 خانواده گیاهی را مورد حمله قرار می دهد (wyllie, 1993). تاکنون 22 گونه ی گیاهی به عنوان میزبان های این قارچ در ایران گزارش شده است. میزبان های این قارچ در گروه های مختلف گیاهی نظیر محصولات زراعی، باغی، دارویی، علوفه ای و غیر زراعی قرار می گیرند. (جدول 2-1)
جدول 2-1: میزبان های قارچ M. phasealina در ایران ( به همراه منابع )
منبع گزارش مناطق نام علمی میزبان
ارشاد، 1374 گیلان Albizzia julibrissin شب خست
ارشاد، 1374 گیلان Camellia sinensis چای
ارشاد، 1374 سافی آباد Carthamus tinctorius گلرنگ
ارشاد، 1374 نامشخص Cicer arietinum نخود ایرانی
ارشاد، 1374 آذربایجان- برازجان- Cucumis melo خربزه
ارشاد، 1374 کرج-خوزستان Glycine max سویا

دسته بندی : علمی