برای جستجو در بین هزاران پایان نامه در موضوعات مختلف     

      و دانلود متن کامل آنها با فرمت ورد اینجا کلیک کنید     

 
دانلود پایان نامه

پنبه گیاهی است که الیاف آن منبع پوشاک، دانه‌های حاوی روغن و پروتئین آن منشاء غذا برای انسان و کنجاله آن مورد استفاده دام‌ها قرار می‌گیرد. این گیاه چند منظوره در اقتصاد و سیاست جهان نقش عمده‌ای داشته و علیرغم رقابت الیاف مصنوعی هنوز از آن بعنوان یک محصول استراتژیک نام می برند.
امروزه پنبه نه تنها از نظر صنعت نساجی، بلکه از نظر غذایی نیز بسیار حائز اهمیت است. در بازار جهانی در میان پنج دانه روغنی مهم یعنی بذر سویا، تخم آفتابگردان، پنبه دانه، بذر بادام زمینی و بذر شلغم روغنی، پنبه دانه در مقام دوّم قرار دارد. علت این امر آن است که پنبه دانه منبع بسیار خوبی از روغن و پروتئین است و متجاوز از یک قرن است که روغن آن به صورت خوراکی مصرف می‌شود و هیچ اثر زیان‌آوری مشاهده نشده است.
از پوسته مغز دانه که 40 تا 45 درصد وزن دانه را تشکیل می‌دهد و به رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه می‌باشد خوراک دام، کود، پلاستیک و پلاستیک مصنوعی تهیه می‌کنند و مغز دانه که به رنگ سفید بوده و از روغن و پروتئین تشکیل شده و تا 50 الی 55 درصد وزن دانه را تشکیل می‌دهد و از آن روغنی خوراکی، صابون، گلیسیرین ، اسیدهای چرب و از تفاله آن کود، خوراک دام و آرد تهیه می‌کنند.
1-1-4-سازگاری پنبه
پنبه گیاهی است گرما دوست که به یک هوای گرم و فصل رشد بدون یخبندان (180 تا 200 روزه) نیاز دارد. برای رشد این نبات، نورکافی، دمای نسبتاً زیاد و رطوبت مناسب نیاز می‌باشد. درجه حرارت مطلوب برای رشد رویشی پنبه 21 تا 26 درجه سلسیوس می باشد.
برای اینکه رشد رویشی پنبه رضایت بخش باشد ریزش غنچه و غوزه‌ها به حداقل برسد و بالاخره عملکرد زیاد شود، شدت نور در طی فصل رشد باید زیاد باشد. ریزش غنچه‌ها، گل‌ها و غوزه‌ها یکی از فرآیندهای مهم خود کنترلی در پنبه است که بدان وسیله گیاه می‌تواند خود را نسبت به شرایط محیطی موجود تنظیم نماید. ریزش غنچه‌ها خیلی زیاد اما ریزش غوزه کمتر است. عوامل زیادی از قبیل کمبود رطوبت، ابری بودن هوا، درجه حرارت زیاد، کمبود مواد غذایی یا عدم توازن آنها، خسارت ناشی از آفات یا بیماری‌ها بر میزان ریزش غوزه‌ها مؤثرند. در مناطق ابری و پر باران در اثر کمبود نور غوزه‌ها ریزش می‌کنند که کشت پنبه ناموفق خواهد بود.
گرمای شدید هم برای رشد پنبه مناسب نیست هرچند که در صورت فراهم بودن رطوبت خاک می‌توان در کوتاه مدت حرارت‌های 35 تا 40 درجه سلسیوس را تحمل کند ولی ارقام زراعی و اصلاح شده امروزی روز خنثی یا بی‌تفاوت هستند. پنبه به خشکی مقاوم است و PH برابر 7-2/5 برای رشد این نبات مناسب است و به اسیدیته خاک چندان حساس نیست. به بافت خاک حساسیت ندارد ولی ساختمان خاک باید مناسب باشد و عمیق و نفوذپذیر و به شوری خاک نیز مقاوم است.
پنبه نسبت به حاصلخیزی خاک حساسیت چندانی ندارد. زمین‌های سبک و سنگین به سبب خشکی زیاد و یا گنجایش آب زیاد مناسب نیستند. زمین‌های هوموسی با نیتروژن زیاد که باعث رشد رویشی شدید می‌شود مناسب نیستند (افکاری، 1388).
1-1-5-گونه‌های پنبه
الف) هیرسوتوم Hirsutum: این گونه در مکزیک و آمریکای مرکزی به صورت گیاه چند ساله می‌زیسته ولی امروزه در اثر اصطلاح یکساله شده است. قوزه‌های آن بزرگ به رنگ سبز روشن و پوست صاف، عملکرد زیاد و الیافی با طول متوسط هستند. برگ‌ها بریدگی‌های عمیق دارند و گل‌ها درشت و کرمی رنگ‌اند روی گلبرگ‌ها لکه‌ی ارغوانی دیده نمی‌شود. طول تارها نسبت به واریته متفاوت است. تارها ظریف ومرغوب هستند.
ب) باربادنس (Barbadense): منشأ آن آمریکای مرکزی است واریته‌های دائمی و یک ساله، گل‌های آن درشت و ارتفاع بوته خیلی زیاد است روی گلبرگ‌های لکه‌ی ارغوانی دیده می‌شود. قوزه‌ها کوچک و به رنگ سبز تیرهاند‌، الیاف آن خیلی مرغوب است.
ج)هر باسئوم Herbaceum: این گونه از آفریقا سرچشمه گرفته در هندوستان، ایران و عراق و سایر کشورهای آسیایی کشت می‌شود واریته‌های بومی پنبه ایران از این گونه است. برگ‌ها کرک‌دار هستند و از 3 تا 5 بریدگی دارند، رنگ گل‌ها زرد و اندازه آنها کوچک است. در قاعده گلبرگ‌ها لکه ارغوانی رنگی دیده می‌شود الیاف آن کوتاه و ضخیم است.
د) آربورئوم Arboreum: در آسیا و غرب آفریقا کشت می‌شود واریته‌های یک‌ساله و چند ساله در آن موجود است در این گونه رنگ گل‌ها قرمز، کرم یا سفید است. در بعضی واریته‌ها لکه ارغوانی وجود دارد. قوزه این پنبه معمولاً سه حفره‌ای با ساختمان انتهایی باریک شده چاله‌دار و با غده‌های روغنی دائمی در حفره‌ها می‌باشد. در موقع رسیدن کاملاً باز می‌گردد و هر حفره محتوی حدود هفده بذر است. امروزه نژادهای یکساله این گونه پنبه نیز کشت و کار می‌گردد (یزدی محمدی ,1373)
1-1-6- ارقام پنبه
امروزه تعدادی از آنها در ایران کشت می شود واریته‌های پنبه که در ایران کشت می‌شوند عبارتند از :
1- کالا: متوسط طول تارهای آن 30 تا 31 میلی متر و مقدار کیل آن 35 تا 36 درصد است. میزان محصول آن در هکتار حدود 2 تن است.
2- آریا: از واریته‌های بومی پنبه‌ی ایران به شمار می‌آید. ارتفاع بوته‌ها 1 تا 6/1 متر، برگ‌ها کوچک و قوزه‌ها گرد است. طول تار آن کوتاه، در حدود 19 میلی‌متر، مقدار کیل آن 38 تا 40 درصد است.
3- ساحل: واریته‌ای است که از آمیزش کوکرهندردویلت و نژاد 349 در مرکز اصلاح و تهیه ی نهال و بذر ورامین به دست آمده است و در نواحی ساحلی کشور مانند گرگان کشت می‌شود این واریته به بیماری ورتیسیلیوم مقاوم است.
4- ورامین: این واریته از آمیزش کوکرهندرودویلت و نژاد 539 در مرکز اصلاح و تهیه‌ی نهال و بذر ورامین بدست آمده است و در نواحی مرکزی کشور خراسان و دشت مغان کشت می‌شود. این واریته نیز به بیماری ورتیسلیوم مقاوم است.
1-1-7-استان‌های عمده تولید کننده پنبه
تولید پنبه در کشور حدود 352 هزار تن براورد شده است که 37/97 درصد آن از مزارع آبی پنبه بدست آمده است.
استان‌های خراسان و فارس از نظر تولید به ترتیب 81/38 و 43/13 درصد سهم تولید پنبه کشور در جایگاه اول و دوم قرار گرفته اند. بیش از نیمی (24/52 درصد) از پنبه کشور در این دو استان تولید شده است جدول (1-1).
جدول 1-1 رتبه‌بندی استان‌های عمده در تولید پنبه در ده ساله گذشته (آمار نامه کشاورزی ، 1382).
دسته بندی : علمی